Amaranth

Amaranth Nedir?

Amaranth (Amaranthus cinsi), botanik olarak tahıl familyasından değil, "psödotahıl" (yalancı tahıl) sınıfından bir bitkidir; kinoa ile aynı kategoride değerlendirilir. Orta ve Güney Amerika'da binlerce yıldır yetiştirilir; Aztek ve Maya uygarlıklarında dini törenlerde kullanılan kutsal bir bitki olarak kabul edilmiştir.

Küçük, haşhaş tohumu büyüklüğündeki taneleri pişirildiğinde jölemsi bir doku alır; ayrıca mısır gibi ısıtılınca patlayan bir tahıldır ve patlatılmış hâli Meksika'nın geleneksel "alegría" tatlısında kullanılır.

Amaranthın Besin Değerleri

Amaranth, 100 gram çiğ tanesinde yaklaşık 371 kcal enerji, 14 g protein ve 7 g lif içeren yoğun besinli bir psödotahıldır. Diğer tahıllara göre nispeten yüksek yağ oranına (yaklaşık 7 g) ve zengin demir içeriğine sahiptir; doğası gereği glütensizdir.

Amaranthın Faydaları Nelerdir?

Yüksek protein, demir ve lif içeriğiyle amaranth, dengeli beslenmenin parçası olarak öne çıkan glütensiz tahıllardandır; içerdiği bitkisel bileşikler üzerine araştırmalar sürmektedir.

Bu bilgiler geneldir; amaranth bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Çiğ tanesi sindirilemediğinden mutlaka pişirilerek tüketilmelidir.

Amaranth Nasıl Seçilir?

Amaranth genelde tane veya un hâlinde satılır; taze, homojen renkte ve topaklanmamış ürün tercih edilmelidir.

• Tane hâlinde açık altın-bej renk homojen olmalı, koku küf kokusu taşımamalı.
• Patlatılmış (puffed) amaranth alınacaksa ambalajın hava almamış olmasına dikkat edilmeli.
• Un hâlinde diğer unlarla karışım oranı tarife göre ayarlanmalı; tek başına ekmek yapmaya uygun değildir.

Amaranth Nasıl Saklanır?

Kuru amaranth tanesi, kapalı bir kapta serin ve karanlık bir yerde 1 yıla kadar tazeliğini korur. Pişmiş hâli buzdolabında hava geçirmez kapta 3–4 gün saklanabilir.

Mutfakta Amaranth Kullanımı

Amaranth su veya süt ile haşlanarak lapa/pilav gibi pişirilebildiği gibi, kuru bir tavada ısıtılarak mısır gibi patlatılıp gevrek hâlde de tüketilebilir.

Amaranth Nasıl Pişirilir?

Bir ölçü amaranth, iki-üç ölçü suyla kısık ateşte kapağı kapalı yaklaşık 20–25 dakika, su çekilip taneler jölemsi bir kıvam alana kadar pişirilir; kahvaltılık lapa ya da salata bileşeni olarak kullanılır.

Amaranth Nasıl Patlatılır?

Kuru bir tavaya küçük miktarlarda alınan amaranth taneleri orta-yüksek ateşte sürekli sallanarak birkaç saniye içinde mısır gibi patlar; patlamış hâli kahvaltılık gevrek, granola ya da geleneksel Meksika tatlısı alegríanın temelini oluşturur.

Amaranth Hangi Tariflerle Kullanılır?

Amaranth lapası, amaranth salatası, patlatılmış amaranth granola ve amaranth unlu kek en sık hazırlanan tariflerdendir.

Sıkça Sorulan Sorular

Amaranth neye iyi gelir?

Protein, demir ve lif açısından zengindir; dengeli beslenmenin parçası olarak öne çıkan glütensiz psödotahıllardandır. Bir besindir; herhangi bir hastalığı iyileştirme iddiası taşımaz.

Amaranth çiğ yenir mi?

Hayır, çiğ amaranth tanesi sindirim sistemi tarafından kolayca sindirilemez ve içerdiği besinler tam olarak alınamaz; mutlaka pişirilerek ya da patlatılarak tüketilmelidir.

Amaranth kinoa ile aynı mı?

Hayır, farklı bitkilerdir; ikisi de "psödotahıl" sınıfına girer ve benzer şekilde kullanılır ama amaranth ayrı bir cinstir (Amaranthus), kinoa ise Chenopodium quinoa'dır.

Amaranth glutensiz mi?

Evet, amaranth doğası gereği gluten içermez ve çölyak hastaları için güvenli kabul edilir.

Amaranth yaprakları da yenir mi?

Evet, bazı amaranth türlerinin yaprakları da (özellikle Afrika ve Asya mutfaklarında) ıspanak gibi pişirilerek tüketilir; ancak ansiklopedideki bu madde tahıl (tane) formunu konu alır.