Ekşimik
Yağı alınmış yayık altı sütünün mayalanıp kaynatılmasıyla elde edilen, ekşimsi tatlı, kurutulabilir geleneksel bir Anadolu süt ürünü. Kahvaltıda ve bazı yöresel yemeklerde kullanılır.
Ekşimik Nedir?
Ekşimik, tereyağı çıkarıldıktan sonra kalan "yayık altı" sütünün kendi mayasıyla ekşitilip kaynatılmasıyla elde edilen geleneksel bir Anadolu süt ürünüdür. Özellikle Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde yaygındır.
Tazeyken yumuşak-taneli bir dokuya, ekşimsi-hafif tuzlu bir tada sahiptir; toplar hâlinde şekillendirilip güneşte kurutularak uzun süre saklanabilir hâle getirilir.
Ekşimiğin Besin Değerleri
100 gram ekşimik yaklaşık 140 kcal enerji içerir; yüksek protein taşır, yayık altı bazlı olduğundan yağ oranı düşük-ortadır. Değerler yaklaşıktır.
Ekşimik Nasıl Tüketilmeli?
Ekşimik, yüksek proteinli ve görece düşük yağlı bir süt ürünü olarak dengeli beslenmenin bir parçası şeklinde değerlendirilebilir; kurutulmuş çeşidi tuz oranı nedeniyle biraz daha ölçülü tüketilebilir.
Bu bilgiler geneldir; ekşimik bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Ekşimik Nasıl Seçilir?
İyi bir ekşimik; tazeyse rengi beyaz-krem ve dokusu taneli-yumuşak, kurutulmuşsa yüzeyi çatlaksız ve küf lekesiz olandır. Kokusu keskin-bozuk olanlar tercih edilmez.
- Taze hâlde rengi beyaz-krem, dokusu taneli-yumuşak olmalı
- Kurutulmuşsa yüzeyi çatlaksız ve küf lekesiz olmalı
- Kokusu hoş-ekşimsi olmalı, keskin-bozuk kokmamalı
Ekşimik Nasıl Saklanır?
Taze ekşimik buzdolabında kapalı bir kapta yaklaşık 1 hafta saklanabilir. Kurutulmuş toplar hâlindeki ekşimik, kuru ve serin bir yerde aylarca dayanır.
Mutfakta Ekşimik Kullanımı
Ekşimik en çok kahvaltı sofrasında sade ya da zeytinyağıyla, bazı yöresel çorbalarda ve hamur işlerinde iç malzeme olarak kullanılır; kurutulmuş hâli ufalanıp yemeklere serpilir.
Ekşimik ile Lor Aynı mı?
Yakın akrabadır ama aynı değildir; lor genellikle peynir altı suyundan yapılır, ekşimik ise yayık altı sütünden. İkisi de taneli-hafif ekşimsi bir dokudadır ama kaynak sıvıları farklıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekşimik nasıl yapılır?
Yayık altı sütü birkaç gün ekşimeye bırakılır, ardından kısık ateşte kaynatılıp pıhtı ayrıştırılır ve süzülerek ekşimik elde edilir.
Kurutulmuş ekşimik nasıl kullanılır?
Islatılıp yumuşatılarak ya da doğrudan ufalanıp yemeklere, çorbalara veya kahvaltılık ezmelere katılabilir.
Ekşimik hangi bölgelerde yaygındır?
Özellikle Doğu Anadolu, Karadeniz ve bazı İç Anadolu yörelerinde geleneksel bir kahvaltılık ve yöresel yemek malzemesidir.