Kesmik
Yoğurt veya ayranın süzülüp kesilmesiyle elde edilen, taze ya da kurutularak saklanabilen geleneksel bir süt ürünü. Anadolu ve Orta Asya mutfaklarında hem yenir hem kışlık erzak olarak hazırlanır.
Kesmik Nedir?
Kesmik, yoğurt veya ayranın tülbentte süzülüp suyunun ayrılmasıyla elde edilen taze bir süt kesiğidir. Anadolu’nun farklı yörelerinde ve Orta Asya Türk mutfaklarında benzer yöntemlerle hazırlanan, yöreden yöreye ismi ve dokusu değişen geleneksel bir üründür.
Taze haliyle yumuşak, hafif ekşimsi bir peynir kıvamındadır; güneşte kurutularak kurut ya da kak adı verilen sert, uzun ömürlü toplara da dönüştürülebilir.
Kesmikin Besin Değerleri
Kesmik, yapıldığı yoğurt veya ayranın yağ oranına bağlı olarak değişmekle birlikte genel olarak yüksek proteinli ve düşük-orta yağlı bir süt ürünüdür; 100 gramı yaklaşık 98 kcal enerji ve 11 g protein sağlar.
Kesmikin Faydaları Nelerdir?
Yüksek protein içeriğiyle dengeli beslenmenin parçası olarak değerlendirilebilir; fermente bir süt ürünü olması nedeniyle sindirimi kolay bulunur.
Bu bilgiler geneldir; kesmik bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Kesmik Nasıl Seçilir?
Taze kesmik alırken kokusunun hoş ve hafif ekşi olmasına, rengin krem-beyaz olmasına dikkat edilmelidir.
- Yüzeyi kurumamış, nemli ve yumuşak olmalı.
- Küf lekesi veya keskin kokusu olmamalı.
- Kurutulmuş kesmik (kurut) alınıyorsa sert ve çatlaksız olanı tercih edilmeli.
Kesmik Nasıl Saklanır?
Taze kesmik buzdolabında kapalı bir kapta 3–4 gün saklanabilir. Uzun süreli saklama için güneşte veya gölgede kurutularak kurut haline getirilir; bu şekilde oda sıcaklığında aylarca bozulmadan durur.
Mutfakta Kesmik Kullanımı
Taze kesmik doğrudan ekmekle veya sarımsak-otlarla karıştırılarak yenir; kurutulmuş hali ise suda yumuşatılarak çorbalara ve bazı hamur işlerine katılır.
Kurut Nasıl Hazırlanır?
Süzülen kesmik tuzlanıp yuvarlak toplar haline getirilir, güneşte birkaç gün kurutulur. Elde edilen sert kurut, tüketilmeden önce suda bekletilerek yumuşatılır.
Kesmik Hangi Tariflerle Kullanılır?
Kesmik; kahvaltılık peynir tabaklarında, ekmek arası atıştırmalıklarda ve kurut haliyle çorbalarda kullanılır. Bazı yörelerde hamur içi olarak da değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kesmik ile çökelek aynı şey midir?
Birbirine yakın süt kesiği ürünleri olsalar da hazırlanış yöntemleri farklıdır; çökelek genellikle ısıtılmış ayran/yayık altı sıvısından, kesmik ise süzme yoğurt/ayrandan elde edilir. Yöreden yöreye isimler ve tarifler örtüşebilir.
Kesmik nasıl yenir?
Taze haliyle doğrudan ekmekle, zeytinyağı ve otlarla karıştırılarak ya da kurutulmuş hali suda yumuşatılıp yemeklere eklenerek tüketilir.
Kurut ne kadar dayanır?
İyi kurutulmuş ve serin/kuru yerde saklanan kurut, aylarca hatta yıl boyunca bozulmadan durabilir.
Kesmik hangi sütten yapılır?
Genellikle inek veya koyun sütünden yapılan yoğurt ya da ayrandan elde edilir; yöreye göre keçi sütü de kullanılabilir.
Kesmik tuzlu mudur?
Taze hali genellikle hafif tuzludur veya tuzsuz hazırlanabilir; kurutulmuş kurut ise saklama süresini uzatmak için daha fazla tuzlanır.