Yüzyıllık Yumurta (Pidan)
Adına rağmen aslında birkaç hafta ile birkaç ay arası bir kil-kireç-kül karışımında fermente edilen geleneksel bir Çin yumurtası. Fermentasyon sonucu akı koyu jöle kıvamına, sarısı ise kremamsı-koyu yeşile döner.
Yüzyıllık Yumurta (Pidan) Nedir?
Yüzyıllık yumurta (Çince "pidan", İngilizce "century egg"), adının aksine yüzlerce yıl değil, genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında, kil, kül, kireç ve tuzdan oluşan alkali bir karışıma bulanıp bekletilerek hazırlanan geleneksel bir Çin yumurtasıdır. Tavuk ya da ördek yumurtasıyla yapılabilir.
Bu doğal fermentasyon süreci yumurtanın kimyasını değiştirir: akı koyu kahverengi-şeffaf, jöle kıvamında bir hâl alır; sarısı ise kremamsı-koyu yeşile döner ve yoğun-keskin bir aroma kazanır. Süreç zehirli değildir, geleneksel ve güvenli bir işleme yöntemidir.
Yüzyıllık Yumurtanın Besin Değerleri
100 gram yüzyıllık yumurta yaklaşık 171 kcal enerji içerir; yüksek protein taşır, işleme sürecinde kullanılan tuz nedeniyle sodyum oranı da yüksektir. Değerler yaklaşıktır.
Yüzyıllık Yumurta Nasıl Tüketilmeli?
Yüzyıllık yumurta, yüksek proteinli bir besin olarak dengeli beslenmenin bir parçası şeklinde değerlendirilebilir; genellikle küçük dilimler hâlinde, tek başına büyük yenmeyen bir katkı malzemesi olarak tüketilir.
Bu bilgiler geneldir; yüzyıllık yumurta bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Yüzyıllık Yumurta Nasıl Seçilir?
İyi bir yüzyıllık yumurta; kabuğu (varsa kil kaplaması) sağlam, soyulduğunda akı koyu-şeffaf jöle kıvamında ve amonyak gibi aşırı keskin kokmayan olandır. Kabuğu kırık ya da aşırı keskin-çürük kokan yumurtalar tercih edilmez.
- Kabuk/kil kaplaması sağlam olmalı
- Soyulunca akı koyu-şeffaf jöle kıvamında olmalı
- Kokusu belirgin ama aşırı keskin-çürük olmamalı
Yüzyıllık Yumurta Nasıl Saklanır?
Kabuklu yüzyıllık yumurta buzdolabında 2-3 hafta saklanabilir; kabuğu soyulduktan sonra aynı gün içinde tüketilmesi önerilir.
Mutfakta Yüzyıllık Yumurta Kullanımı
Yüzyıllık yumurta en çok dilimlenip pirinç lapası (congee) üzerinde, soya sosu-zencefille sade meze olarak ve bazı Çin salatalarında kullanılır; keskin-derin tadı diğer malzemelerle dengelenir.
Yüzyıllık Yumurta Bozulmuş mu Sayılır?
Hayır; renk ve doku değişimi kontrollü bir geleneksel fermentasyon işleminin sonucudur, bozulma değildir. Doğru üretilmiş yüzyıllık yumurta güvenle tüketilebilir bir üründür.
Sıkça Sorulan Sorular
Yüzyıllık yumurta gerçekten 100 yıl mı bekletilir?
Hayır; ad mecazidir. Gerçek işleme süresi birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir, ürünün koyu rengi ve yoğun aroması sanki çok uzun süre beklemiş gibi bir izlenim verir.
Yüzyıllık yumurta çiğ mi yenir?
Fermentasyon süreci yumurtayı zaten "pişmiş" olmayan ama güvenli, yenilebilir bir kıvama getirir; ek pişirme gerekmez, doğrudan dilimlenip yenir.
Yüzyıllık yumurta Türkiye'de bulunur mu?
Yaygın değildir; Çin ürünleri satan Asya marketlerinde bulunabilir.