Hangi gıda olursa olsun, bozulduğunu anlamak için kullanılan yöntem aynıdır: görme, koklama ve dokunma sırasıyla kontrol edilir. Bu üç duyudan herhangi biri şüpheli bir sonuç veriyorsa, gıdanın tadına bakılmadan atılması gerektiği kabul edilir; tatma testi yalnızca diğer üç kontrolden hiçbiri şüpheli bir şey göstermediğinde, çok küçük bir miktarla yapılabilir. Görme ile hangi belirtiler tespit edilir?Renk değişimi bozulmanın en görünür işaretidir: etin grileşmesi, sebzenin sararması, meyvenin kahverengileşmesi normal olgunlaşmanın ötesine geçtiğinde dikkat çekmelidir. Küf her zaman en net uyarıdır ve rengi ne olursa olsun (beyaz, yeşil, siyah, pembe) görülen her küf ciddiye alınmalıdır. Sıvı sızıntısı, aşırı köpüklenme ya da ambalajın şişmesi de gözle yapılan kontrolün parçasıdır. Koklama ile hangi belirtiler tespit edilir?Koku, insan burnunun bozulmayı en hızlı yakaladığı ölçüttür; taze bir gıdanın kendine özgü doğal kokusundan sapan her keskin, ekşi, amonyaklı veya küflü koku bozulma anlamına gelir. Vakumlu paketlerde koku ilk açılışta yoğun hissedilebilir, birkaç saniye havalandırıp tekrar koklamak yanlış alarmı önler; ama koku ikinci koklamada da bozuksa gıda güvenle tüketilemez. Dokunma ile hangi belirtiler tespit edilir?Dokunma testinde aranan üç şey vardır: beklenmedik bir yapışkanlık ya da kayganlık, aşırı sertleşme ya da tam tersi aşırı yumuşama. Etin veya peynirin yüzeyinde parmağa yapışan ince bir tabaka, sebzenin normalden çok daha yumuşak olması ya da ekmeğin beklenmedik şekilde nemli hissettirmesi hep aynı yöne işaret eder. Ambalajlı ürünlerde bu üç kontrole bir dördüncü eklenir: kutunun, kavanozun ya da poşetin şişmiş olup olmadığına bakmak. Şişme, içeride gaz üreten bir mikroorganizma faaliyetinin işaretidir ve konserve ürünlerde özellikle ciddiye alınmalıdır; şişmiş bir kutu asla açılıp tadılmamalı, doğrudan atılmalıdır. Gıda güvenliğinde genel kural nettir: bir gıdanın bozulup bozulmadığından emin değilseniz tüketmeyin, doğrudan atın. Bozuk gıda tüketmek basit bir mide bulantısından ciddi bir gıda zehirlenmesine kadar geniş bir yelpazede soruna yol açabilir; bağışıklığı zayıf kişiler, hamile kadınlar, küçük çocuklar ve yaşlılar için bu risk daha yüksektir ve bu gruplarda kural daha katı uygulanmalıdır. Kontroller hangi sırayla yapılmalıdır?Sıra önemlidir çünkü her adım bir öncekini doğrular: önce göz kontrolü yapılır, şüpheli bir şey görülmezse koklamaya geçilir, koku da normalse dokunma testine bakılır. Bu üç kontrolden hiçbiri şüphe uyandırmıyorsa gıda genelde güvenle pişirilip tüketilebilir; ama üçünden biri bile tereddüt bırakıyorsa gerisine bakmadan gıdayı atmak en doğru karardır. Buzdolabında veya dolaptaki saklama süresi de bu kontrollere eşlik eden bir ipucudur; bir gıda önerilen saklama süresini çoktan aşmışsa, görünüm ve koku henüz normal olsa bile bozulmanın henüz gözle görülür hâle gelmemiş bir aşamasında olabilir. Bu yüzden etiket üzerindeki son kullanma veya tavsiye edilen tüketim tarihi, beş duyu kontrolüyle birlikte değerlendirilmelidir, tek başına yeterli görülmemelidir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.
Yorumlar (1)
Vakumlu paketi açtığım an gelen keskin koku beni endişelendirmişti, yazıdaki gibi birkaç saniye havalandırıp tekrar kokladım ve gerçekten geçmiş, normal kokusuna dönmüştü. 5 dakika bile beklemeden atacaktım, bu ipucu için teşekkürler.