Çayın bıraktığı kahverengi leke yağ değil tanen birikimidir; bulaşık deterjanı yağı çözmek için üretilmiştir ve taneni çözmez. Bu yüzden deterjanla ovmak sonuç vermez ve insanlar lekenin çıkmadığını sanır. Karbonat ise hem hafif aşındırıcı hem bazik olduğu için tabakayı kısa sürede kaldırır.
Çayda lekeyi yapan bileşik grubuna tanen denir. Tanenler suda çözünür ve demlenirken çaya geçer, ama havayla ve kapların yüzeyindeki minerallerle buluştuklarında oksitlenip suda çözünmeyen koyu bir birikinti bırakırlar. Bu birikinti fincanın iç yüzeyinde, demliğin dibinde ve süzgecinde ince ve düzgün bir film hâlinde durur. Yağlı bir leke değildir; parmakla dokunulduğunda kayganlık vermez. Kirlilik değil kimyasal bir birikimdir ve bu ayrım, hangi temizleyicinin işe yarayacağını doğrudan belirler.
Bulaşık deterjanının işi yağı sudan ayırmaktır; molekülleri tam olarak bunun için tasarlanmıştır. Tanen birikintisinde çözülecek bir yağ olmadığı için deterjan yüzeyden kayıp gider ve leke yerinde kalır. Ovmak da çare olmaz, çünkü tabaka gözenekli porselenin ve çeliğin yüzeyine sıkıca oturmuştur. Bu noktada çoğu kişi ya lekeyi kabul eder ya da bardağı çizmeyi göze alarak tel süngere geçer. Oysa çözüm aşındırmak değil, tabakayı bazik bir ortamla gevşetmektir. Aynı sebeple bulaşık makinesinden çıkan bir fincanın içinde de leke yerli yerinde durur.
Karbonat bu iş için hem ucuz hem uygundur. Fincana ya da demliğe bir tatlı kaşığı karbonat konur, üzerine sıcak su eklenir ve bir süre bekletilir; sonra yumuşak süngerle silinip bol suyla durulanır. İnatçı lekelerde karbonat az suyla macun kıvamına getirilip doğrudan lekenin üstüne sürülür. Bekleme, ovmanın yerini tutar; süre uzadıkça elle uygulanacak güç azalır. İşlem sonrası durulama önemlidir, çünkü kalan karbonat sonraki çayda hafif bir tat bırakır ve çayın demini bozar.
Kabın malzemesi yöntemi biraz değiştirir. Porselen ve cam karbonata sorunsuz dayanır. Paslanmaz çelik demliklerde de aynı yöntem çalışır, ancak çeliğin iç yüzeyi çizilmeye karşı daha duyarlıdır ve macun bezle yayılır, tel süngerle değil. Alt demliğin ve süzgecin gözleri en çok atlanan yerlerdir; oradaki birikinti çayın akışını yavaşlatır ve demlemeyi de etkiler. Ahşap saplı ya da boyalı demliklerde karbonatlı su sapa değdirilmez, yalnız iç yüzeye uygulanır. Cam demliklerde leke en erken fark edilen yerdir, çünkü tabaka ışığa tutulduğunda hemen görünür.
Lekeyi önlemek temizlemekten kolaydır ve tek bir alışkanlığa bağlıdır. Demlik her gün boşaltılıp durulanır ve kurutulur; içinde gece boyu bekleyen çay tabakayı bir günde kalınlaştırır. Fincanlar da içinde çay kalmış hâlde tezgâhta beklemez. Sert suyla demlenen çayda birikinti daha hızlı oluşur, çünkü sudaki mineraller tanenle birleşip daha inatçı bir film yapar. Böyle bir suda kaynatma öncesi filtre kullanmak ya da temizliği sıklaştırmak işi dengeler.