Düdüklü tencerede basıncı düşürmenin iki yolu vardır: ocağı kapattıktan sonra tencereyi kendi hâline bırakıp düdüğün kendiliğinden inmesini beklemek (doğal düşürme) veya tencereyi lavaboya alıp üzerine soğuk musluk suyu tutarak basıncı hızla indirmek (hızlı düşürme).
Hangi yöntemin seçileceği pişen yemeğin türüne bağlıdır; bazı yemekler basınç yavaşça düşerken kendi buharıyla pişmeye devam eder, bazılarında ise bu ek pişme istenmez.
Doğal düşürme ne zaman tercih edilir?
Kuru fasulye, nohut gibi bakliyatlarda ve etli yemeklerde doğal düşürme genellikle tercih edilir; basınç yavaşça düşerken tencere içindeki sıcak buhar yemeği hafifçe pişirmeye devam eder ve etin daha da yumuşamasına katkı sağlar. Bu süreç tencerenin büyüklüğüne göre 10-20 dakika kadar sürebilir.
Doğal düşürmede aceleye gerek yoktur; düdük tamamen inip valften ıslık sesi kesilmeden kapak açılmamalıdır, aksi hâlde tencere içindeki basınç kapağın açılmasını zorlaştırır.
Hızlı düşürme nasıl yapılır?
Hızlı düşürmede tencere ocaktan alınıp lavaboya konur ve kapağın üzerine, valften uzak tutularak soğuk su akıtılır; dışarıdan gelen ani soğuma, iç basıncı hızla düşürür ve düdük birkaç saniye içinde iner. Bu yöntem özellikle sebze gibi fazla pişince dağılan malzemeler için tercih edilir.
Su akıtılırken elin ve yüzün kapaktan uzak tutulması önemlidir; kapaktan kaçabilecek ani buhar sıçraması yanığa yol açabilir.
İki yöntem arasındaki fark nedir?
Doğal düşürmede yemek basınç düşene kadar sıcak kalmaya ve hafifçe pişmeye devam eder; bu, etin lifli dokusunun daha fazla yumuşamasına yardımcı olur. Hızlı düşürmede ise pişirme neredeyse anında durur, bu da yemeğin dokusunu olduğu noktada dondurur.
Yanlış yöntem seçildiğinde sonuç değişebilir: sebzeler doğal düşürmeyle fazla yumuşayıp ezilebilir, etli yemekler ise hızlı düşürmeyle beklenenden daha az yumuşak çıkabilir.
Basınç düşmeden kapak açılırsa ne olur?
Düdüklü tencerenin kapağı, içeride hâlâ basınç varken zorla açılmaya çalışılırsa güvenlik mekanizması genellikle kapağın açılmasına izin vermez; bu bir arıza değil, tasarım gereği bir korumadır. Kapağı zorlamak yerine basıncın tamamen düşmesi beklenmelidir.
Basınç düşmeden valf zorla açılırsa içerideki sıcak buhar ve sıvı aniden dışarı fışkırabilir; bu yüzden valf her zaman kişiden ve yüzden uzağa doğru çevrilmelidir.
Valfsiz eski model düdüklülerde durum nasıl?
Eski model, tek valfli düdüklü tencerelerde basınç göstergesi genellikle kapağın üzerindeki küçük bir pim veya ıslık valfidir; bu modellerde hızlı düşürme, tencereyi lavaboya alıp soğuk suyla dıştan soğutmaktan başka bir yolla yapılamaz, ayrı bir hızlı düşürme düğmesi bulunmaz. Doğal düşürme ise aynı şekilde ocağı kapatıp beklemekle yapılır.
Yeni nesil elektrikli düdüklü tencerelerde ise genellikle üzerinde ayrı bir buhar tahliye düğmesi bulunur; bu düğmeye basmak, soğuk suya gerek kalmadan basıncı kontrollü şekilde düşürür. Elektrikli modellerde ayrıca ekranda kalan basınç seviyesini gösteren sayısal bir gösterge de bulunabilir, bu da kapağın ne zaman güvenle ve rahatça açılabileceğini tahmin etmeyi eski, göstergesiz modellere göre çok daha belirgin şekilde kolaylaştırır.
Yorumlar (1)
Yıllardır her yemekte hızlı düşürme yapıyordum, kuru fasulyeyi doğal düşürmeyle denediğimde etin ve fasulyenin gerçekten daha yumuşak çıktığını fark ettim; artık sadece sebze yemeklerinde soğuk su kullanıyorum.