İstiridye mantarı, özel bir bahçeye ya da seraya ihtiyaç duymadan evde de yetiştirilebilen bir mantar türüdür. İki farklı yöntemle, poşette ya da kütükte üretmek mümkündür.
Her iki yöntem de sabır ister; mantarın çıkması birkaç hafta sürer, ancak süreç boyunca yapılması gerekenler oldukça basittir. Aşağıda her iki yöntem, gerekli malzemeler ve hasat sonrası mutfakta kullanım önerileriyle birlikte adım adım anlatılıyor.
Poşet yönteminde gerekli malzemeler
Poşet yöntemiyle istiridye mantarı yetiştirmek için 250 gram mantar tohumu, 10 kilogram ağaç talaşı ve büyük boy bir çöp poşeti yeterlidir. Ağaç talaşının temiz ve küflenmemiş olması, sonuçta elde edilecek mantarın kaliteli çıkması için önemlidir.
Mantar tohumu, bahçıvanlık malzemesi satan yerlerden ya da tarım ürünleri satan noktalardan temin edilebilir; taze ve iyi saklanmış tohum kullanmak verimi doğrudan etkiler.
Poşette mantar yetiştirme adımları
Büyük boy çöp poşetinin içine ağaç talaşı doldurulup güzelce ıslatılır. Ardından tohumlar serpilir; üzerine ince bir tabaka daha talaş eklenip nemlendirilerek tekrar tohum ilave edilir. Bu işlem tohumlar bitene kadar katman katman tekrarlanır.
Poşet tamamlandıktan sonra balkon gibi karanlık ve serin bir köşeye koyulup ağzı hiç açılmadan yaklaşık 20 gün bekletilir. Sürenin sonunda poşetin kenarlarına jilet ya da bıçakla ufak yarıklar açılır; bu yarıklardan yaklaşık 10 gün sonra mantarlar belirmeye başlar.
Kütükte mantar yetiştirme yöntemi
Kütükte yetiştirmek isteyenler için kavak ya da kayın ağacından elde edilen kütükler uygun bir seçimdir. Kütüğün yaklaşık 35 santimetre uzunluğunda, 20 santimetre çapında olması yeterlidir.
Kütüğün üzerine aralıklarla 5 santimetre derinliğinde ufak delikler açılır. Kütük yeni kesilmişse nemi zaten yeterlidir; kuruysa suda bir süre bekletilerek nemlendirilir. Delikler açıldıktan sonra samana sarılmış mantar tohumları bu boşluklara yerleştirilir ve kütük yaklaşık 20 gün bekletilir.
Hasat ve toplama
Poşet yönteminde mantarlar oluştukça toplanır ve toplama sonrası mantarların çıktığı bölgeye hafifçe su serpiştirilir; bu, yeni mantarların çıkmasını destekler. Bir poşet yaklaşık 3 ay boyunca ürün verebilir; bu sürenin sonunda yeni bir poşet hazırlamak gerekir.
Kütükte yetiştirilen mantarlar da 20 günlük bekleme sonunda toplanmaya hazır hale gelir; kütük nemli tutulduğu sürece birkaç hasat dönemi daha verebilir. Mantarlar toplanırken kesmek yerine hafifçe döndürerek koparmak, kütükte kalan köklerin yeni mantar üretmeye devam etmesini kolaylaştırır.
Mutfakta istiridye mantarı nasıl kullanılır?
Toplanan istiridye mantarı, yıkanmadan önce üzerindeki toprak ve talaş kalıntılarının nemli bir bezle silinmesi önerilir; doğrudan suyla yıkamak mantarın su çekip süngerimsi bir dokuya dönüşmesine yol açar.
Mantar yüksek ateşte kısa sürede sotelenerek pişirilir; uzun pişirme suyunu bırakıp lastiksi bir kıvam almasına neden olur. Buzdolabında kağıt bir torbada birkaç gün taze kalır, plastik poşette ise daha çabuk terleyip yumuşar.
İstiridye mantarı hangi yemeklerde kullanılır?
İstiridye mantarı, tereyağında sarımsakla sotelenip makarna ya da pilavın üzerine eklenebilir. Izgara yapıldığında etin dokusuna yakın bir lezzet verdiği için vejetaryen tariflerde et yerine de tercih edilir.
Çorbalarda ince dilimlenip son dakikada eklenmesi, hem dokusunu korur hem de haşlanıp yumuşamasını önler. Kuru mantar haline getirilmek istenirse ince dilimlenip gölgede kurutulur; kurutulmuş mantar suda bir süre bekletilerek yemeklik hale getirilebilir.