Soğumuş haşlanmış patates sıcakken olduğundan daha sıkı bir malzemedir: nişastası soğukta yeniden düzenlenir, patates sıkılaşır ve rendelendiğinde ya da doğrandığında dağılmaz. Bu yüzden artan patates tava patatesinde, patates salatasında ve rendelenip kızartılan harçlarda sıcak patatesten daha iyi durur. Püre ise sıcak patates ister.
Haşlanan patatesin nişasta taneleri suyu çekip şişer; sıcak patates bu yüzden yumuşaktır ve bıçağın altında ezilir. Patates soğudukça şişmiş nişasta yeniden düzenlenir ve doku sıkılaşır. Etki patatesin türüne göre değişir. Unlu patates sıcakken dağılır, soğuyunca doğranabilir hâle gelir; artmış olmasından en çok o kazanır. Mumlu patates zaten şeklini korur, soğuk hâli yalnızca daha diridir. Artan patatesin hangi yemeğe gideceği bu ayrımla verilir. Eldeki türün hangisi olduğu bilinmiyorsa bir parça doğranıp bakılır: kenarları dağılıyorsa patates unludur.
En yaygın kullanım tava patatesidir. Soğuk patates kabuklu ya da kabuksuz, iri küp ya da kalın dilim doğranır ve kızgın tavada az yağla kızartılır. Parçalar tavaya tek kat dizilir ve bir yüzü altın rengini alana kadar çevrilmez; soğuk patates tavada dağılmadığı için bu bekleyişe dayanır, sıcak patates ise ilk çevirişte ezilir. Soğan ve sucukla kızartılan patates, üstüne yumurta kırılınca kahvaltılık bir tavaya dönüşür. Bu işte en düzgün sonucu mumlu patates verir.
Patates salatası da artan patatesle daha kolay yapılır. Sıcak patates doğrandığında kenarları dağılır, sosu içine çeker ve ezilir; soğuk patates düzgün küpler verir ve sos yüzeyinde kalır. Patates doğranıp soğan, maydanoz, dereotu ve zeytinyağlı limonlu sosla harmanlanır. Unlu patatesle salata yapılacaksa patatesin tamamen soğumuş olması şarttır; biraz ılık kalan unlu patates karıştırılırken ufalanır. Salata bir süre bekletilirse patates sosun tadını alır; sosa bir kaşık yoğurt eklenirse daha yumuşak bir tat verir.
Rendelenen soğuk patates kızartılan harçların malzemesidir. İri rendeden geçirilen patates tuz, karabiber ve istenirse biraz rendelenmiş soğanla karıştırılır, tavaya yassı bir kat hâlinde yayılıp iki yüzü kızartılır. Sıcak patates rendeye gelmez, lapa olur; soğuk patates ise ince teller hâlinde ayrılır ve tavada kıtır bir kabuk bağlar. Aynı rende yumurta ve unla bağlanırsa patates köftesi ya da mücver harcı olur; harç dağılıyorsa biraz daha un eklenir.
Artan patatesin iyi durmadığı tek yer püredir. Püre patatesin sıcakken ezilmesiyle yapılır; soğumuş ve sıkılaşmış patates ezilirken topaklanır, ısıtılıp uzun süre ezildiğinde de yapışkan bir kıvam alır. Az miktarda artan patates bu yüzden püre yerine çorbaya katılır: pırasa ya da sebze çorbasının içinde ezilip çorbayı koyulaştırır. Kabuğunda yeşillenme olan patates ise hangi yemeğe gideceği düşünülmeden ayrılır; bu ayrım haşlamadan önce yapılır.