Kansızlığın (anemi) birden fazla nedeni olabilir; demir eksikliği ya da B12 ve B9 gibi vitamin eksikliklerine bağlı olarak ortaya çıkabileceği gibi çok daha ciddi sağlık sorunlarına bağlı olarak da gelişebilir. En sık görülen tür, kandaki kırmızı kan hücrelerinin demir eksikliği nedeniyle azalmasıyla ortaya çıkar. Kırmızı et, mercimek ve nohut gibi malzemeler farklı yemeklerde değerlendirilebilir. Aşağıda demir eksikliğinde tüketilmesi önerilen besinleri, demir bakımından değerli bitki çaylarını ve bunların mutfakta nasıl değerlendirileceğini bulacaksınız. Demir içeren besinlerin mutfaktaki yeri Bu yazıda besinler hazırlama ve pişirme yönünden ele alınır. Gün içinde ruh hâlinde bozulmalardan uyku düzensizliğine, hatta konsantrasyon bozukluğuna kadar birçok duruma yol açabileceği belirtilir; en belirgin özelliğinin üşüme ve yorgunluk hâli olduğu ifade edilir. Bu tür belirtilerle karşılaşıldığında uzman bir doktora başvurulması ve önerilen tedavi yönteminin uygulanması gerektiği vurgulanır. Kansızlığın en çok demir eksikliğine bağlı olarak ortaya çıktığı belirtilir; ancak B12 ve B9 gibi vitamin eksiklikleri ya da çok daha ciddi sağlık sorunları da nedenler arasında sayılır. Doktor tarafından verilen tedavi önerileri bu mutfak yazısının kapsamına girmez; besinler tarif malzemesi olarak anlatılır. Demir eksikliğinde hangi besinler tüketilmeli? Demir eksikliğinde özellikle karaciğer ve dalak gibi sakatatların tüketilmesi önerilir. Midye, karides, ton balığı ve uskumru gibi deniz ürünlerinin de demir bakımından değerli olduğu belirtilir. Kırmızı et, mercimek, nohut ve pekmez farklı öğünlerde kullanılabilen malzemelerdir. Bu besinlerin çeşitliliği, tek bir kaynağa bağlı kalmadan haftalık beslenme düzenine yayılarak tüketilmesini kolaylaştırır. Demir kaynağı besinler kırmızı et, hindi ve tavuk gibi beyaz etler, somon ve ton balığı, soya fasulyesi ve tofu, kuru bakliyatlar, ceviz, fındık ve badem, börülce, bezelye, fasulye ve yeşil biber olarak sıralanabilir. Maydanoz, nane, ıspanak, roka, brokoli ve pazı gibi yeşil yapraklı sebzeler; portakal, dut, muz, çilek ve kavun gibi meyveler de bu listeye dahildir. Tahin, pekmez, kuru üzüm, kuru erik ve hurma da demir açısından zengin kabul edilen diğer besinlerdir. C vitamininin demir emilimine katkısı C vitamininin demir emilimini artıran bir madde olduğu belirtilir; bu nedenle demir eksikliği yaşayanlara bol miktarda C vitamini tüketmeleri önerilir. Portakal suyu, kahvaltıda veya meyveli içeceklerde ekşi-tatlı tat için kullanılabilir. Bu ikilinin birlikte tüketilmesi, yalnızca demir kaynaklı bir besinin tek başına tüketilmesine göre daha etkili kabul edilir. Mutfakta bu bilgiyi uygulamanın en kolay yolu, demirden zengin bir öğünün yanına C vitamini içeren bir meyve ya da sebze eklemektir; örneğin ıspanaklı bir yemeğin yanına portakal dilimleri, mercimek çorbasının yanına ise sıkılmış limon eklenebilir. Çay ve kahve gibi içeceklerin demir emilimini yavaşlattığı bilindiğinden, demirden zengin öğünlerin hemen ardından bu içecekleri tüketmek yerine bir süre beklemek tercih edilebilir. Demir bakımından değerli bitki çayları Yiyeceklerin yanı sıra bazı bitki çaylarının da bu düzende kullanıldığı belirtilir. Bu çay çeşitleri arasında rooibos çayı, ısırgan otu çayı, melisa çayı ve limon otu çayı sayılabilir. Bu çayların demlenme şekli diğer bitki çaylarıyla aynıdır; sıcak suya eklenip birkaç dakika demlendikten sonra süzülerek tüketilir. Bu çayların günde en fazla 2 fincan tüketilebileceği belirtilir; aşırı tüketimden kaçınmak önerilir. Isırgan otu çayı için kullanılacak bitki ve hazırlama bilgisi ürün etiketinden öğrenilmelidir. Bitki çayları ilaç tedavisinin yerini almaz; burada yalnız hazırlanma biçimleri anlatılır. Demirden zengin besinler mutfakta nasıl hazırlanır? Karaciğer gibi sakatatlar pişirilirken fazla pişirilmemelidir; uzun süre yüksek ateşte pişen karaciğer sertleşir ve lezzetini kaybeder, bu yüzden yüksek ateşte kısa süreli pişirme tercih edilir. Kırmızı eti demir kaybını en aza indirecek şekilde pişirmek için ızgara ya da az yağla kavurma yöntemleri, uzun haşlamaya göre daha uygundur. Yeşil yapraklı sebzeler haşlanacaksa kısa sürede ve az suyla pişirilmeli, haşlama suyu dökülmeyip çorba ya da sosa eklenmelidir; çünkü suda çözünen bazı besin öğeleri pişirme suyuna geçer. Mercimek ve nohut gibi kuru bakliyatlar önceden ıslatılıp haşlandığında hem pişme süresi kısalır hem de sindirimi kolaylaşır. Bu besinler sebze ve meyvelerle aynı öğünde farklı tariflerde sunulabilir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.
Okuyucunun Dikkatine
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.