Gıda güvesi kilerde önce böceğiyle değil, bıraktığı izle fark edilir: paketlerin içinde ve raf köşelerinde ince ipeksi ağlar, birbirine yapışmış tanecikler ve kapak contalarında beyazımsı küçük kozalar. Uçuşan küçük gri kelebek görüldüğünde bulaş genellikle tek paketi çoktan aşmıştır ve rafın tamamı gözden geçirilir.
Gıda güvesi bir kiler böceğidir ve zararı yetişkin hâlinden değil, larvasından gelir. Larva un, bulgur, pirinç, kuruyemiş, kuru meyve, çikolata ve kuru hayvan maması gibi ürünlerin içinde beslenir ve beslendiği yerde ince bir ipek salgılar. Bu yüzden ilk belirti hareket eden bir böcek değil, ürünün içindeki dokudur: unun ya da bulgurun tanecikleri birbirine yapışmaya başlar, kavanozu sallayınca dökülmez, kaşıkla karıştırılınca ince tel tel bir yapı çıkar. Bu doku, ürünün nemlendiği sanılarak da yorumlanabilir ve o yüzden gözden kaçar.
İkinci belirti ağlardır. Paketin iç yüzeyinde, kavanozun ağzında, rafın arka köşelerinde ve tavanla duvarın birleştiği yerde örümcek ağına benzeyen ama daha düz ve ipeksi bir katman görülür. Üçüncü belirti kozalardır: larva beslenmeyi bitirince gıdanın içinden çıkar ve saklanacak bir köşe arar; kavanoz kapağının iç dişlilerinde, dolabın köşelerinde ya da tavanda beyazımsı küçük kozalar bırakır. Bu kozalar çoğu zaman ürünün içinde değil, ürünün dışında bulunur ve gözden kaçar; bu yüzden denetim yalnız pakete değil, dolabın kendisine de yapılır.
En geç fark edilen belirti kelebeğin kendisidir. Küçük, gri kahverengi, kanatlarının uç kısmı daha koyu bir kelebek akşamları mutfakta uçuşuyorsa döngü tamamlanmış demektir; o kelebek zaten yumurtlamak üzeredir ve kilerin başka paketlerine de gitmiş olabilir. Bu yüzden tek bir kelebek görmek tek bir sorun anlamına gelmez. Aynı şekilde tek bir bulaşmış paketi atıp işi bitmiş saymak da çalışmaz; yumurtalar komşu paketlerin katlarına ve kapak diş aralıklarına bırakılmış olabilir ve oradan haftalar sonra yeniden başlar.
Bulaş görüldüğünde raf bütün olarak ele alınır. Kiler tamamen boşaltılır. Açık ya da ambalajı kolay delinen her paket — kâğıt torbalar, karton kutular, ince poşetler — tek tek denetlenir; ağ, koza ya da yapışmış tanecik görülen her ürün atılır. Şüpheli ama temiz görünen ürünler kapalı poşetlerde dondurucuya konup üç dört gün bekletilir. Cam ve metal kaplarda duran, kapağı sızdırmayan ürünler genellikle etkilenmez ve yalnız dışları silinir.
Boş kiler sıcak sabunlu suyla, özellikle raf köşeleri, vida delikleri ve kapak menteşeleri hedef alınarak silinir; kuru bezle kurulanır. Silme sırasında bulunan kozalar elle toplanır, çünkü nemli bez her zaman almaz. Kiler kuruduktan sonra ürünler geri konur, ama bu kez açık ambalajlar yerine hava geçirmeyen cam ya da kalın plastik kaplara alınır. Güve ince poşeti ve kartonu delebilir; sıkı kapanan bir kavanozu delemez ve tek etkili kalıcı önlem budur.
Yorumlar (2)
İpeksi ağ tarifi tam yerinde, bulgur paketimin içinde tam öyle bir doku görmüştüm ve ne olduğunu bilememiştim. Toz sanıp elemiştim. Sonra aynı ağı dolabın üst köşesinde de görünce bütün kileri boşaltmak zorunda kaldım.
Bir paketten çıkınca bütün kileri boşaltmak gerekiyor gerçekten, bir kavanoz atıp geçmek işe yaramıyor.