Kullanılmayacak kızartma yağı önce tamamen soğutulur, sonra kapaklı bir kaba alınıp atık yağ toplama noktasına götürülür. Lavaboya ve klozete dökülmez: sıcakken akıcı görünen yağ borunun içinde soğuyup katılaşır, iç yüzeye yapışır ve zamanla tıkanma yapar. Tavada kalan az miktardaki yağ ise kâğıda emdirilip çöpe atılır.
Yağ lavabodan akıp giderken sorun görünmez; asıl iş borunun içinde olur. Sıcak yağ akıcıdır, ama gider borusunda soğudukça koyulaşır ve borunun iç yüzeyine ince bir kat hâlinde yapışır. Bu kat arkadan gelen yemek artıklarını ve kırıntıları tutar ve dökülen her yağla biraz daha kalınlaşır. Sıcak su ve deterjan yağı yalnızca biraz daha ileri taşır; yağ soğuduğu yerde yeniden katılaşır. Klozet de aynı borulara bağlıdır ve aynı sonucu verir. Tıkanma bir anda değil zamanla gelir; bu yüzden az miktarda dökülen yağ da hesaba katılır.
İlk adım soğutmaktır. Kızartma bittiğinde tencere ocaktan alınır ve yağ kendi kabında, dokunulabilir sıcaklığa inene kadar bekletilir; sıcak yağla uğraşmak yanık ve dökülme demektir. Soğuyan yağ huniyle kapaklı bir kaba aktarılır: boş bir yağ şişesi ya da cam kavanoz uygundur. İnce plastik kaplar sıcak yağla yumuşayıp biçim değiştirir, bu yüzden yağ onlara ancak tamamen soğuduktan sonra boşaltılır. Huni yoksa kabın ağzına katlanmış bir kâğıt yerleştirilir ve yağ yavaşça dökülür. Kabın ağzı sıkıca kapatılır ve dışı silinir.
Yağ tek kızartmada az çıkıyorsa aynı kapta biriktirilebilir; kap dolunca teslim edilir. Atık yağ için ayrılmış toplama noktaları pek çok yerleşim yerinde bulunur ve kuralları yerden yere değişir; en doğru bilgi yaşanan yerin kendi duyurusundan alınır. Biriktirilen kap güneş almayan bir köşede, ağzı kapalı tutulur. Kap yalnız yağa ayrılır; içine yıkama suyu, sos ya da yemek artığı karıştırılmaz, tavadan süzülen kırıntılar da çöpe gider. Teslime giderken kap bir poşete konur; kapak iyi oturmamışsa yağ yolda sızar.
Tavada kalan ince yağ tabakası için ayrı bir kap gerekmez. Tava ılıdığında kâğıt havluyla silinir ve havlu çöpe atılır; böylece yıkama suyuyla lavaboya giden yağ da azalır. Kullanılmayacak katı yağlar da aynı yolu izler: soğukken kaşıkla kazınır, bir kâğıda sarılır ve çöpe atılır. Kâğıda emdirmek yalnızca küçük miktarlar içindir; bir tencere dolusu yağ çöp poşetini ıslatıp sızar, bu yüzden çöpe dökülmez ve kapla teslim edilir.
Yağın gideceği yer konusunda yaygın birkaç yanlış daha vardır. Bahçeye ya da toprağa dökülen yağ kaybolmaz, toprağın yüzeyinde yağlı bir kat bırakır. Sokaktaki yağmur ızgarasına dökülen yağ da aynı boru sorununu başka bir yere taşır. Yağı çöpe ağzı açık bir kapla atmak da doğru değildir; kap devrildiğinde yağ poşete ve çöp kutusuna yayılır. Kural tektir: yağ soğutulur, kapaklı kaba alınır ve toplama noktasına gider; az miktarı kâğıda emdirilip çöpe atılır.
Yorumlar (4)
Mahallemizde atık yağ toplama noktası yok, belediyeye sorsam veriyorlar mı acaba?
Belediyelerin çoğu atık yağ topluyor ve talep edildiğinde bidon veriyor; çağrı merkezinden sorulabiliyor. Bazı marketlerin girişinde de toplama kutuları bulunuyor.
Kapaklı kavanozda biriktirip aylık götürüyorum, soğutmadan kapatınca kavanoz buğulanıyor.
Lavaboya döktüğüm için gider tıkanmıştı, tesisatçı borudaki tabakayı gösterince inandım. Beyazımsı, sabun gibi sert bir kabuk olmuş. O günden beri yağı cam kavanozda biriktiriyorum, ama itiraf edeyim ilk aylarda alışmak zor oldu.