Mutfak termometresinin yanlış ölçtüğü, aynı sıcaklıkta pişirdiğiniz etin sonucunun tutarsız çıkmasıyla ya da termometrenin bilinen bir referans sıcaklığında (örneğin kaynayan su) doğru değeri göstermemesiyle anlaşılır.
Kaynayan su testi nasıl yapılır?
Deniz seviyesinde kaynayan su 100 °C gösterir; termometreyi kaynayan suya batırıp birkaç saniye bekledikten sonra ekranda bu değerden belirgin şekilde (2-3 °C'den fazla) sapan bir sonuç görülüyorsa, termometre kalibrasyon dışına çıkmış demektir. Yükseklik arttıkça suyun kaynama noktası biraz düşer, bu yüzden deniz seviyesinden yüksek yerlerde birkaç derecelik fark normal kabul edilebilir.
Buzlu su testi de benzer şekilde çalışır: bir kap suya bol buz eklenip birkaç dakika beklendikten sonra karışımın sıcaklığı 0 °C civarında olmalıdır; termometre bu değerden belirgin şekilde saparsa yine kalibrasyon sorunu vardır.
Diğer belirtiler nelerdir?
Dijital termometrelerde ekranın geç tepki vermesi, sabit kalması veya sürekli farklı değerler arasında gidip gelmesi pil zayıflığından ya da sensör arızasından kaynaklanabilir; pil değiştirildiğinde sorun geçmiyorsa termometrenin kendisi arızalanmış demektir. Analog (ibreli) termometrelerde ise ibrenin sıfır noktasına tam oturmaması veya darbe almış camın altında ibrenin takılıp kalması yaygın bir arıza belirtisidir.
Et pişirirken termometrenin gösterdiği sıcaklıkla pişme süresi arasındaki uyumsuzluk da bir ipucudur: tarifte belirtilen süre ve ısıda pişen bir etin iç sıcaklığı beklenenden çok düşük veya çok yüksek çıkıyorsa, termometre şüpheli hâle gelir ve kaynayan su testiyle doğrulanmalıdır.
Yanlış ölçen bir termometreyle pişirilen et, göstergede "güvenli" sıcaklığa ulaşmış görünse bile içeriden yeterince pişmemiş olabilir; bu yüzden şüpheli bir termometreyle kritik ölçüm (özellikle kümes hayvanı ve kıyma gibi riskli etler) yapılmamalı, doğrulanana veya değiştirilene kadar görsel ve dokunsal kontrollerle desteklenmelidir.
Temassız termometreler nasıl kontrol edilir?
Kızılötesi (temassız) termometrelerde kaynayan su testi doğrudan uygulanamaz çünkü bu cihazlar sıvı sıcaklığını değil yüzey sıcaklığını ölçer; bu tür termometrelerin doğruluğunu kontrol etmek için üretici tarafından belirtilen referans yüzeyler veya buz kalıbı gibi bilinen sıcaklıktaki katı nesneler kullanılır.
Bazı çubuk termometrelerde kadranın altında küçük bir ayar somunu bulunur; kaynayan su testinde sapma tespit edildiğinde bu somun anahtarla çevrilerek ibre sıfırlanabilir. Dijital termometrelerin çoğunda böyle bir fiziksel ayar bulunmaz, sapma tespit edildiğinde cihazın kendisi değiştirilmelidir.
Sık kullanılan bir termometrenin doğruluğunu birkaç ayda bir kaynayan su testiyle kontrol etmek, özellikle et pişirme gibi kritik kullanımlarda güvenliği artırır; düşürülme, darbe alma veya uzun süre güneşte kalma gibi durumlardan sonra da ek bir kontrol yapılması önerilir.
Farklı termometre modelleri arasında da hassasiyet farkı olabilir; ucuz, tek pille çalışan modellerde sapma daha sık görülürken, profesyonel mutfaklarda kullanılan kalibre edilebilir modeller daha uzun süre doğru kalır. Yeni alınan bir termometrenin de kutudan çıkar çıkmaz kaynayan su testinden geçirilmesi, üretim hatasından veya nakliye sırasında oluşabilecek bir darbeden kaynaklanan sapmayı kullanmaya başlamadan önce ortaya çıkarır.
Okuyucunun Dikkatine
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.