Kesme tahtası seçerken en önemli kural, çiğ et ve sebze için ayrı tahtalar kullanmaktır; aynı tahtada önce çiğ tavuk kesip ardından yıkamadan salatalık doğramak, tahtadaki bakterilerin sebzeye geçmesine (çapraz bulaşmaya) yol açar ve gıda zehirlenmesi riskini artırır. Bu yüzden mutfakta en az iki farklı tahta bulundurmak — biri çiğ et/tavuk/balık, diğeri sebze/meyve/pişmiş yiyecek için — temel bir güvenlik önlemidir. Renk kodlu tahta setleri (kırmızı et için kırmızı, sebze için yeşil gibi) bu ayrımı görsel olarak hatırlatır ve karışıklığı önler. Malzeme seçimi de önemlidir: plastik tahtalar bulaşık makinesinde yüksek sıcaklıkta yıkanabildiği için et kesiminde hijyen açısından bir adım öndedir. Ahşap ve plastik tahta arasındaki fark nedir? Ahşap tahtalar, bıçağın üzerinde bıraktığı çiziklerin kendini kısmen kapatan doğal bir yapıya sahiptir, bu yüzden bakterinin derin çizik içinde uzun süre barınma ihtimali plastiğe göre biraz daha düşüktür. Buna karşılık ahşap tahtalar bulaşık makinesine ve yüksek sıcaklığa dayanıklı değildir, bu yüzden elde, sıcak sabunlu suyla yıkanıp iyice kurutulmalıdır. Plastik tahtalar bulaşık makinesinde 60 °C üzerinde yıkanabildiği için çiğ et sonrası hijyeni sağlamak daha kolaydır; ancak zamanla derinleşen kesik izleri bakteri birikimine yol açabileceğinden, yüzeyi aşırı çizilmiş plastik tahtaların belirli aralıklarla değiştirilmesi önerilir. Kaç tahta bulundurmak yeterlidir? Asgari olarak iki tahta (çiğ et/tavuk/balık için bir, sebze/meyve için bir) yeterlidir; ama mümkünse üçüncü bir tahtayı pişmiş yiyecekleri dilimlemek için ayırmak çapraz bulaşma riskini daha da azaltır. Ekmek gibi doğrudan ağza götürülen yiyecekler için de ayrı bir tahta kullanmak faydalıdır. Tahtaların birbirine karışmaması için renk kodlaması ya da tahtanın kenarına kalıcı bir işaret koymak pratik bir çözümdür; büyük bir mutfakta bu ayrım özellikle birden fazla kişi yemek hazırlarken önem kazanır. Çizilmiş bir tahta ne zaman değiştirilmeli? Tahtanın yüzeyinde derin, birbirine geçmiş kesik izleri oluştuğunda, bu izlerin içinde biriken nem ve gıda artıkları normal yıkamayla tam olarak temizlenemeyebilir; bu durumdaki tahtalar özellikle çiğ et için kullanılıyorsa enfeksiyon riskini artırabilir. Yüzeyde kalıcı renk değişimi, çatlak ya da kötü koku varsa tahtanın değiştirilme zamanı gelmiş demektir. Ahşap tahtalarda çatlak oluşumu, plastik tahtalarda ise yüzeyin matlaşıp beyazımsı bir görünüm alması yaygın aşınma belirtileridir. Düzenli olarak (örneğin birkaç ayda bir) tahtanın yüzeyi kontrol edilmeli, gerekirse zımparalanmalı ya da yenisiyle değiştirilmelidir. Kesme tahtası seçerken sık yapılan hatalar En sık yapılan hata, tek bir tahtayı hem çiğ et hem sebze için kullanıp aralarında yalnızca suyla durulamaktır; bu, bakterinin tam olarak temizlenmesi için yeterli değildir, sıcak sabunlu su ya da bulaşık makinesi gerekir. Bir diğer hata, tahtayı yıkadıktan sonra ıslak bırakmaktır — nemli ortam bakteri üremesi için elverişlidir, bu yüzden tahtanın dik konumda, havalanarak kurutulması önerilir. Kesme tahtası seçerken boyutuna da dikkat etmek gerekir; çok küçük bir tahtada büyük bir parça et keserken malzemenin tahtanın dışına taşması hem güvensiz hem de tezgâhın kirlenmesine yol açan bir durumdur.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.
Yorumlar (4)
Tek tahta kullanıp aralarında sadece soğuk suyla durulamıştım, yazınızı okuyunca bunun yeterli olmadığını anladım. Tavuk kestikten sonra aynı tahtada domates doğramıştım, şükür bir sorun yaşamadım ama bir daha aynı hatayı yapmam.
Yaşadığınız tam olarak yazıda bahsettiğim çapraz bulaşma riski, soğuk suyla durulamak yeterli olmuyor çünkü bakteriler öyle temizlenmiyor. Bundan sonra çiğ tavuk için ayrı bir tahta ayırmanızı, kullandıktan sonra sıcak sabunlu suyla yıkamanızı öneririm.
Tek tahta kullanıp aralarında sadece soğuk suyla durulamıştım, yazınızı okuyunca bunun yeterli olmadığını anladım. Tavuk kestikten sonra aynı tahtada domates doğramıştım, şükür bir sorun yaşamadım ama bir daha aynı hatayı yapmam.
Yaşadığınız tam olarak yazıda bahsettiğim çapraz bulaşma riski, soğuk suyla durulamak yeterli olmuyor çünkü bakteriler öyle temizlenmiyor. Bundan sonra çiğ tavuk için ayrı bir tahta ayırmanızı, kullandıktan sonra sıcak sabunlu suyla yıkamanızı öneririm.