Mutfakta el dezenfektanı bittiğinde en güvenli ve etkili alternatif, sabun ve akan suyla en az 20 saniye el yıkamaktır; bu yöntem, dezenfektanların çoğu formülünden daha geniş bir mikrop yelpazesini uzaklaştırır çünkü ovalama hareketi kiri ve yağı fiziksel olarak da söker. Sabunlu su neden dezenfektandan daha etkili olabilir?El dezenfektanları büyük ölçüde alkol bazlıdır ve görünür kir, yağ veya çiğ et suyu bulunan yüzeylerde etkisi azalır; alkol kir tabakasının altına inemez. Sabun ise yağı ve kiri suyla birlikte fiziksel olarak yüzeyden ayırır, bu yüzden özellikle çiğ tavuk, kırmızı et veya yumurta ile temas sonrası sabunlu su her zaman önceliklidir. Alkol bazlı jeller ayrıca norovirüs gibi bazı mide-bağırsak virüslerine karşı da yeterince etkili değildir; bu virüsler ancak fiziksel yıkama ile büyük ölçüde uzaklaştırılabilir. Doğru teknik de en az uygulama kadar önemlidir: avuç içleri, parmak araları, baş parmaklar ve tırnak altları ayrı ayrı en az 20 saniye ovalanmalı, ardından temiz bir havluyla kurulanmalıdır; ıslak eller kuru ellere göre bakteri bulaştırmaya çok daha yatkındır. Ortak kullanılan bir havlu yerine, mümkünse tek kullanımlık kağıt havlu tercih edilmesi çapraz bulaşma riskini daha da azaltır. Yüzey temizliğinde el dezenfektanı yerine ne kullanılır?Tezgâh, kesme tahtası veya dolap kolu gibi yüzeyler için el dezenfektanı zaten uygun bir çözüm değildir; bunun yerine 1 litre suya 1 yemek kaşığı çamaşır suyu karışımı veya %5'lik beyaz sirkenin su ile eşit oranda seyreltilmiş hâli kullanılabilir. Sirke bazı bakterileri azaltsa da çamaşır suyu kadar geniş etkili değildir; çiğ et değen yüzeylerde çamaşır suyu tercih edilmelidir. Çamaşır suyu solüsyonu yüzeye sürüldükten sonra en az 1 dakika bekletilmeli, ardından temiz suyla durulanmalıdır. Seyahatte veya musluk bulunmayan yerlerde ne yapılabilir?Akan su yoksa, ıslak mendil ile eli sildikten sonra elde kalan ıslaklığın kurumasını beklemek, hiçbir şey yapmamaktan daha iyidir; ancak bu geçici bir çözümdür ve ilk fırsatta sabunlu suyla yıkama yapılmalıdır. Piknik veya kamp gibi ortamlarda küçük bir su bidonu ve sıvı sabun yanında taşımak, dezenfektan jele göre çok daha güvenilir bir alternatif oluşturur. Gıda hazırlığına başlamadan önce bu adımın atlanmaması, çapraz bulaşmayı önlemenin en pratik yoludur; özellikle çiğ et, tavuk veya yumurta ile çalışıldıktan sonra ellerin yıkanmadan başka bir malzemeye değmesi, mutfaktaki en yaygın bulaşma nedenlerinden biridir. Sabun bittiğinde ne yapılabilir?Sabun da bulunmuyorsa, ellerin en az 30 saniye akan sıcak suyla ovuşturularak yıkanması yine tek başına dezenfektandan daha etkilidir; sıcak su yağı daha kolay çözer. Uzun vadeli çözüm olarak mutfakta her zaman yedek bir sabun bulundurmak, dezenfektan stoklamaktan daha güvenilir bir alışkanlıktır çünkü sabun hem daha ucuzdur hem de son kullanma tarihine bağlı etkinlik kaybı yaşamaz.
Yorumlar (3)
Çiğ tavuk kestikten sonra dezenfektan jelle eli ovmak bana hep yetersiz gelirdi, sabunlu suyla 20 saniye kuralını uygulamaya başlayınca elimin gerçekten temizlendiğini hissediyorum.
Çamaşır suyu oranını 1 litreye 1 yemek kaşığı diye yazmışsınız, bu oranı bebek eşyaları için de kullanabilir miyim yoksa daha mı seyreltmeliyim?
Bebek biberonu veya mama kabı gibi doğrudan ağza değen eşyalarda bu oranı biraz daha seyreltmenizi, mümkünse kaynar suyla durulamanızı öneririm; yazıdaki oran genel mutfak yüzeyleri içindir.