Oklava ince ve uzun bir çubuktur; hamuru üstüne sararak ve yuvarlayarak çok geniş ve çok ince açmak için kullanılır. Merdane ise kalın gövdeli ve çoğunlukla saplıdır; hamuru bastırarak yayar ve daha küçük, daha kalın açmalar için uygundur. İkisi aynı işi yapmaz: yufka oklava ister, kurabiye hamuru merdane.
Oklava, çapı iki üç santimi geçmeyen düz bir ahşap çubuktur ve sapı yoktur. Hamur üstüne sarılarak çalışılır; bu sayede ellerin ulaşamayacağı genişlikte bir yüzey açılabilir. Hamurun ağırlığı oklavanın üstünde taşındığı için çok ince açmak mümkün olur. Yufka, baklava ve mantı hamuru bu aletle açılır. Kullanımı alışkanlık ister; hamur eşit sarılmazsa kalınlık da eşit olmaz. Oklavanın uçlarının hafifçe inceldiği türleri de vardır; bunlar hamurun kenarlarını inceltmeyi kolaylaştırır.
Merdane kalın gövdelidir ve genellikle iki ucunda dönen saplar bulunur. Hamur sarılmaz, doğrudan üstünden geçilerek yayılır. Ağırlığı ve kalınlığı sayesinde sert hamurlarda kolay iş görür; kurabiye, tart ve pizza hamurunda tercih edilir. Buna karşılık geniş ve çok ince açmalarda yetersiz kalır, çünkü hamur sarılamaz ve merdanenin boyu açılabilecek genişliğin sınırını belirler. Merdanenin bazı modellerinde kalınlık halkaları bulunur; bunlar hamuru her yerde aynı kalınlıkta açmayı sağlar. Sapların dönmesi de kalite göstergesidir; sıkışan bir sap hamurun üstünde sürtünerek ilerler ve yüzeyi bozar.
İkisinde de malzeme sonucu etkiler. Ahşap en yaygın olanıdır; hafif gözenekli olduğu için az miktarda un tutar ve yapışmayı azaltır, ama yıkanmaz, yalnız silinir ve iyice kurutulur. Mermer ve paslanmaz çelik merdaneler soğuk kalır; bu, yağlı hamurlarda avantajdır, çünkü tereyağının erimesini geciktirir. Silikon kaplı olanlar en az yapışandır ama ağırlıkları düşük kalır. Hangi malzeme olursa olsun alet kullanımdan sonra kuru bezle silinir ve uzun süre nemli bırakılmaz.
Hareket biçimi de ayrılır. Oklavada baskı iki elle ve merkezden dışa doğru verilir; hamur her turda çeyrek çevrilerek eşit açılır. Merdanede ise baskı saplardan gelir ve hamur ileri geri yuvarlanır. Her iki alette de tek yönde ısrar edilmez; hamur düzenli olarak çevrilir, yoksa tek eksende uzar ve daire yerine oval bir biçim alır. Baskı da hamurun her yerine eşit dağıtılır; tek bir noktada ısrar etmek orada ince bir çukur bırakır.
Tek alet alınacaksa karar yapılan işe göre verilir. Evde ağırlıklı olarak kurabiye, tart ve pizza yapılıyorsa merdane yeterlidir. Yufka, baklava ve el açması börek yapılıyorsa oklava zorunludur ve merdane onun yerini hiçbir biçimde tutmaz. İkisi de yoksa temiz bir cam şişe kısa bir çözüm sunar, ama ne genişlik ne incelik verir ve yalnız küçük işlerde idare eder. Uzun bir oklava saklamak da yer ister; mutfak dolabına sığmıyorsa duvara asmak en pratik çözümdür.
Okuyucunun Dikkatine
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.