Pişen mercimeğin dibi tutup yanmaya başladıysa, ilk yapılması gereken tencereyi hemen ocaktan almak ve içeriği başka bir tencereye aktarmaktır; yanmış kısmı kaşıkla karıştırmadan aktarmak, yanık tadın çorbanın geneline yayılmasını önler. Mercimek neden dibe yapışıp yanar?Mercimek pişerken suyunu emip kabararak koyulaşır; su seviyesi azaldıkça tencere tabanındaki mercimek taneleri metale doğrudan temas etmeye başlar. Bu noktada ateş hâlâ yüksekse veya karıştırma seyrekleşirse, dipteki taneler suyun koruyucu tabakasından mahrum kalıp doğrudan ısıya maruz kalır ve yanmaya başlar. Kalın tabanlı olmayan ince tencereler ısıyı eşit dağıtamadığından, ısının yoğunlaştığı noktalarda mercimek daha hızlı yapışıp yanar; ince tabanlı tencerelerde bu risk kalın tabanlılara göre belirgin biçimde daha yüksektir. Dibi tutan mercimek nasıl kurtarılır?Tencere ocaktan alınır alınmaz, dipteki yanık kısmı karıştırmadan üstteki mercimeği yavaşça başka bir tencereye aktarmak en güvenilir yöntemdir; kaşık dibe değmeden, yüzeyden alınarak çalışmak yanık tat molekküllerinin karışıma karışmasını önler. Aktarma bittikten sonra yeni tencerede mercimek tadılıp yanık koku fark edilmiyorsa pişirmeye kaldığı yerden devam edilebilir. Hafif bir yanık kokusu hâlâ hissediliyorsa, tencereye soyulmuş yarım bir soğan veya birkaç dal maydanoz eklemek kokuyu bir miktar emip hafifletebilir; bu malzemeler birkaç dakika sonra çıkarılmalıdır. Yanık koku belirgin ve keskinse, çorbanın tamamı yerine yalnızca kurtarılabilecek üst kısmının kullanılması, tadın bozulmasını önlemenin en güvenli yoludur. Dibin tutması nasıl önlenir?Mercimek pişerken ilk on dakika sık sık, sonrasında ise birkaç dakikada bir karıştırmak, dipte tanelerin birikmesini engeller. Ateş, mercimek kaynamaya başladıktan sonra kısılıp kısık ateşte tamamlanmalı; yüksek ateşte uzun süre pişirmek hem yapışma hem yanma riskini artırır. Kalın tabanlı bir tencere kullanmak, ısının daha eşit dağılmasını sağlayarak bu riski baştan azaltır. Elektrikli ocaklarda risk farklı mıdır?Elektrikli ocaklarda ısıtıcı, ocak kapatıldıktan sonra da bir süre sıcak kalmaya devam eder; bu yüzden tencere ocaktan alınmadan yalnızca düğme kapatılırsa mercimek birkaç dakika daha yüksek ısıya maruz kalabilir. Gazlı ocaklarda ise alev anında söndüğünden bu gecikme yaşanmaz, ama alevin tencere tabanını eşit ısıtmaması durumunda belirli noktalarda erken yapışma daha sık görülür. Cam seramik ocaklarda tencerenin tabanı ocak yüzeyiyle tam temas etmiyorsa ısı dengesiz dağılır; bu tip ocaklarda düz tabanlı, hafif ağır bir tencere kullanmak yapışma riskini belirgin şekilde azaltır. Tencereyi ocaktan aldıktan hemen sonra dibine soğuk bir bez tutmak, yapışan tabakanın gevşemesine de yardımcı olabilir. Mercimeği pişirmeden önce kısa süre ılık suda bekletmek de pişme süresini kısaltarak dibin susuz kalma riskini azaltır. Tencereyi seçerken sapının da ısıya dayanıklı olması, karıştırma sırasında elin yanmasını önleyen küçük ama pratik bir ayrıntıdır. Tencereyi ocaktan alır almaz soğuk bir zemine değil, ahşap bir altlığa koymak da ani sıcaklık şokuyla dibin daha da sertleşmesini önler.
Yorumlar (1)
Dibi tuttuğunu geç fark ettim, karıştırmadan üstteki kısmı başka tencereye aldım ama yine de hafif yanık kokusu vardı; yarım soğan attım, biraz azaldı ama tam gitmedi, o yüzden puanım düşük.