Sefertası ya da beslenme çantasındaki yemek, sıcaklığı 5 °C altında ya da 60 °C üstünde tutulabildiği sürece güvendedir; bu aralığın dışına çıktığında iki saatlik sayaç işlemeye başlar. Yalıtımlı bir kap tek başına soğutmaz ya da ısıtmaz, yalnız geciktirir; asıl işi buz aküsü ya da termosun ön ısıtması yapar.
Pişmiş bir yemek için tehlikeli aralık 5 ile 60 °C arasıdır ve taşıma sırasında verilecek her karar bu bandı hedef alır. Yemek ya bandın altında soğuk tutulur ya da üstünde sıcak tutulur; ikisi arasında kaldığı süre sayılır ve bu sürenin toplamı iki saati geçmemelidir. Sıcak bir günde, otuz derecenin üstündeki bir ortamda bu pay bir saate iner. Sefertasının kendisi bir cihaz değildir; yalnız içeriye konan sıcaklığın ne hızla kaybolacağını belirler. Yemeği hangi sıcaklıkta koyduğunuz, kabın kalitesinden daha belirleyicidir.
Soğuk taşımada iş buz aküsüne düşer. Yemek evde buzdolabında iyice soğutulur, sıcak konmaz; ılık bir yemek çantanın içindeki bütün soğuğu bir anda tüketir. Akü çantanın üst kısmına konur, çünkü soğuk hava aşağı iner ve böylece bütün içeriği kapsar; alta konan akü yalnız alttaki kabı soğutur. İki akü kullanmak tek akünün iki katı süre verir ve yaz aylarında bu fark belirleyici olur. Çanta gün içinde güneşe ve araç içine bırakılmaz; kapalı bir araç yaz günü kısa sürede çantanın dayandığı süreyi yarıya indirir.
Sıcak taşımada belirleyici olan kabın ön hazırlığıdır. Yalıtımlı termos kap kullanılacaksa kaynar suyla doldurulup birkaç dakika bekletilir, su dökülür ve yemek hemen içine konur; ön ısıtma yapılmamış bir termos, yemeğin ısısının büyük kısmını ilk dakikalarda kendine çeker. Kap ağzına kadar doldurulur, çünkü içeride kalan boşluk soğumayı hızlandırır. Ilık konan bir yemek hiçbir zaman ısınmaz; kap ne kadar iyi olursa olsun, yalnız başlangıçtaki sıcaklığı korumaya çalışır. Bu yüzden yemek ocaktan alınıp doğrudan, fokur fokurken kaba konur.
Sıcak ve soğuk kalemler aynı çantada taşınacaksa ayrılır. Soğuk salata, yoğurt ve meyve bir bölmede akünün yanında; sıcak yemek ayrı bir termos kapta durur. İkisinin yan yana konması her ikisini de bandın ortasına doğru çeker ve iki hazırlığı birden boşa çıkarır. Sandviç, börek ve kuru atıştırmalıklar gibi oda sıcaklığında durabilen kalemler ise ayrı bir bölmede, akünün doğrudan temasından uzakta taşınır; ıslanan bir sandviç ekmeği kısa sürede dağılır.
İş yerinde buzdolabı varsa bütün bu hesap ortadan kalkar: çanta gelir gelmez dolaba konur ve yemek öğünde çıkarılır. Dolap yoksa yemek öğle saatine kadar çantada kalır ve o öğünde bitirilir; akşam eve dönen ve gün boyu çantada kalmış bir yemek yeniden saklanmaz. Kapların her akşam yıkanıp kurutulması ve çantanın içinin silinmesi de aynı zincirin parçasıdır; nemli kalan bir çanta koku tutar ve bir sonraki günün yemeğine geçirir.
Yorumlar (3)
Ilık yemeği çantaya koymanın buz aküsünü boşa harcadığını bilmiyordum, sabah acele edip sıcak koyuyordum. Akşam yemeği açtığımda kap ılık oluyordu ve ben akünün yetmediğini düşünüyordum. Oysa yemek akünün soğuğunu daha ilk saatte tüketiyormuş.
Termosla taşımada altmış derecenin üstünde kalması için termosu önceden kaynar suyla ısıtmak şart mı?
Şart sayılır. Soğuk termosa konan yemek ilk dakikalarda ısısının önemli bir bölümünü kabı ısıtmaya veriyor. Termos kaynar suyla beş dakika bekletilip boşaltıldığında yemek çok daha uzun süre bandın üstünde kalıyor.