Susamın Faydaları ve Mutfakta Kullanımı

Susam, insan sağlığı için son derece faydalı olduğu belirtilen, dünyanın en eski yağlı tohum ürünlerinden biri olarak kabul edilen bir tohumdur. Genellikle hamur işlerinin üzerine serpilerek kullanılsa da hem tohum hem de yağ formuyla mutfakta geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Kanseri önleme, kalp hastalıklarına iyi gelme, kan basıncını düşürme, kemikleri güçlendirme ve diyabeti önleme, susamın bilinen faydaları arasında sayılır. Aşağıda bu etkileri, susam çeşitlerini ve mutfakta susamın nasıl değerlendirildiğini bulacaksınız.

Susamın bilinen sağlık etkileri

Susamın çok iyi bir antioksidan kaynağı olduğu, serbest radikallerin etkilerini azaltarak kanser önleyici fitat içerdiği belirtilir. Susamın lösemi, meme, akciğer, pankreas, kolon ve prostat kanseri riskini azalttığının bilimsel olarak kanıtlandığı ifade edilir. Susamda bulunan lignan isimli maddelerin hipertansiyonu azalttığı, bu sayede kalp sistemini koruyarak çeşitli kalp hastalıklarının engellenmesine katkı sağladığı belirtilir.

İçeriğindeki fitosterol nedeniyle kolesterol üretimini engelleyerek kolesterol seviyesinin düşmesine yardımcı olduğu, bu maddenin en çok siyah susamda bulunduğu ifade edilir. Yüksek oranda bakır içeriği sayesinde artriti önleyerek kemikleri ve eklemleri rahatlatıcı bir özelliğe sahip olduğu belirtilir. Ayrıca uyku bozukluklarını düzenlemeye, sindirim sistemini düzeltmeye, iltihaplanmayı azaltmaya, diş bakımına, depresyona ve kronik strese karşı da etkili olduğu ifade edilir.

Susamın saç, cilt ve kemik sağlığına etkisi

Susam yağının saçtaki erken beyazlamayı azaltmak ve saç dökülmelerini önlemek amacıyla genellikle kafa derisine sürüldüğü, içeriğindeki maddelerin saçlara parlaklık kazandırdığı belirtilir. Susam yağının zararlı güneş ışınlarına karşı cildi koruyucu bir etkiye sahip olduğu, bu sayede ciltte meydana gelen kırışıklıkların önüne geçtiği ifade edilir.

Yaklaşık bir avuç susamın içeriğinde neredeyse bir bardak sütten fazla kalsiyum bulunduğu, buna ek olarak yüksek çinko içeriğiyle kemik mineral yoğunluğunu artırarak kemik sağlığını koruduğu ve kemikleri güçlendirdiği belirtilir. Susamda bol miktarda bulunan magnezyumun astım ve solunum yolu hastalıklarının sürecinde etkili olduğu, karaciğerdeki antioksidan maddelerin ise karaciğeri olası hasarlara karşı koruduğu ve fazla alkol tüketenlerin karaciğerinde oluşan hasarları onarma gücüne sahip olduğu ifade edilir.

Susam çeşitleri ve besin değeri

Susam genellikle beyaz ve siyah olmak üzere iki ana renkte bulunur; beyaz susam kabuğu soyulmuş, daha hafif aromalı bir çeşittir ve hamur işlerinde daha yaygın kullanılır. Siyah susam ise kabuğuyla birlikte tüketilir, daha yoğun ve hafif acımsı bir aromaya sahiptir; fitosterol içeriğinin yüksek olması nedeniyle özellikle kolesterol dengesi açısından öne çıkarılır.

Susamdan elde edilen susam yağı, yumuşatıcı özelliklere sahip bir besin kaynağı olarak tanımlanır; hem cilt bakımında hem mutfakta kullanılır. Susam tahin üretiminin de temel hammaddesidir; kavrulmuş susamın öğütülmesiyle elde edilen tahin, susamın besin değerini yoğun ve kolay tüketilebilir bir forma dönüştürür.

Susam mutfakta nasıl kullanılır?

Susam, simit ve poğaça gibi hamur işlerinin üzerine serpilerek hem görsel hem doku katkısı sağlar; pişirmeden önce hafifçe nemlendirilmiş hamur yüzeyine serpildiğinde daha iyi yapışır. Kavrulmuş susam, salatalarda ve Asya mutfağı esintili soslarda çıtırlık unsuru olarak kullanılır.

Susam yağı, özellikle Uzak Doğu mutfağında yüksek ısıya dayanıklı olmayan ama yoğun aromalı bir bitirme yağı olarak kullanılır; yemeğin pişirilmesinden çok, servis öncesi birkaç damla eklenerek aroma katmak için tercih edilir. Susam tohumları ayrıca tahin helvası, susamlı çubuk kraker ve simit hamuru gibi geleneksel tariflerin temel malzemesidir.

Susam nasıl saklanır?

Susam, yağ oranı yüksek bir tohum olduğu için oda sıcaklığında uzun süre bekletildiğinde acılaşabilir. Kavrulmamış susam serin ve kuru bir dolapta birkaç ay saklanabilirken, kavrulmuş susamın hava almayan bir kapta tutulması tazeliğini daha uzun korumasını sağlar.

Susam yağı ise ışıktan ve sıcaktan kolay etkilendiği için koyu renkli bir şişede, serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır; açıldıktan sonra buzdolabında tutulması raf ömrünü belirgin şekilde uzatır. Kokusu değişen ya da acımsı bir tat veren susam ya da susam yağı tüketilmemelidir.