Bu ibareler etin besin değerini değil, tavuğun nasıl yetiştirildiğini ve genellikle kaç haftada kesildiğini anlatır. Serbest gezen ya da gezen tavuk, gezinme alanına erişimi olan sürüleri tanımlar ve etikette kullanımı mevzuata bağlıdır. Köy tavuğu ise yasal bir tanım değil, yaygın bir kullanımdır ve çoğunlukla daha yavaş büyümüş, daha yaşlı hayvanı anlatır. Mutfaktaki karşılığı doku ve süre farkıdır.
Markette satılan tavuğun büyük bölümü etlik piliçtir ve kısa sürede kesim ağırlığına ulaşacak biçimde yetiştirilir. Eti açık renkli, yumuşak ve tarafsız tatlıdır; kısa sürede pişer ve hemen her tarife uyar. Göğsü iridir, bu da bazı dokusal sorunları beraberinde getirebilir. Bu ürünün kusuru yoktur, yalnız tadı ölçülü ve nötrdür; yemeğin karakterini tavuk değil, sos ve baharat belirler. Fiyatı da üç grubun en düşüğüdür.
Serbest gezen ibaresi, hayvanın gezinme alanına erişimi olduğunu belirtir ve etikette kullanılabilmesi için belirli koşulların sağlanması gerekir. Hareket eden kas daha çok çalışır; bunun ete yansıması lif yapısının biraz daha sıkı, rengin biraz daha koyu olmasıdır. Pişirme süresi genellikle etlik piliçten bir miktar uzundur. Tat da daha belirgindir. Etikette bu ibarenin bulunup bulunmadığına bakmak, ambalajdaki tek doğrulanabilir bilgidir. Bu ürünlerde derinin rengi de genellikle daha sarıdır, ama renk yemle ilgili olduğu için tek başına bir gösterge sayılmaz.
Köy tavuğu günlük konuşmada kullanılan bir adlandırmadır ve tek bir yasal karşılığı yoktur; satıcıdan satıcıya farklı şeyi anlatabilir. Genel olarak kastedilen, uzun sürede büyümüş ve ileri yaşta kesilmiş hayvandır. Eti koyu, lifleri kalın ve bağ dokusu boldur; kokusu da güçlüdür. Bu et ızgaraya ve hızlı pişirmeye uygun değildir, haşlama ve uzun pişirme ister. Doğru yöntemle pişirildiğinde çorbası ve suyu belirgin biçimde daha yoğun olur.
Karar mutfakta yönteme çevrilir. Etlik piliç her tarifte çalışır. Gezen tavukta süre bir miktar uzatılır ve nemli yöntem tercih edilir. Köy tavuğu ise önce haşlanır; eti kemiğinden ayrıldıktan sonra istenirse kızartılır ya da fırınlanır, suyu da çorbada kullanılır. Haşlama süresi hayvanın yaşına göre uzar ve saatleri bulabilir. Üç grupta da pişmişlik ölçüsü tektir ve değişmez: kanatlı eti 74 °C'ye getirilir.
Alışverişte iki pratik kural işe yarar. Birincisi, etikette yazmayan hiçbir iddiaya güvenilmemesidir; ambalajda yalnız kır manzarası ve benzeri görseller varsa o bir bilgi değildir. İkincisi, ürünün ne vaat ettiğinin yapılacak yemeğe uyup uymadığına bakmaktır: ızgara yapılacaksa yavaş büyümüş bir hayvan almak sonucu kötüleştirir. Fiyat farkı da bu ölçüyle değerlendirilir; pahalı olan her zaman değil, yalnız doğru yemekte daha iyidir. Pazardan bütün alınan tavukta ise etiket hiç bulunmaz; orada tek ölçü satıcıya sorulan yaş ve etin görünen dokusudur.
Okuyucunun Dikkatine
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.