Yağ Yangını Nasıl Söndürülür, Neden Su Dökülmez?

Tencerede alev alan yağ, ocak kapatılıp tencerenin üstü metal bir kapakla ya da yangın battaniyesiyle örtülerek söndürülür; alevin havayla bağlantısı kesilince yangın söner. Yanan yağa asla su dökülmez, tencere yerinden oynatılmaz ve lavaboya ya da dışarı taşınmaz. Kapak, yağ tamamen soğuyana kadar kaldırılmaz; alev büyümüşse mutfaktan çıkılır ve 112 aranır.

Su yanan yağı söndürmez, patlatır. Su yağdan ağır olduğu için dökülür dökülmez tencerenin dibine çöker ve orada kızgın yağın altında bir anda buhara dönüşür. Buhar, suyun hacminin yüzlerce katına genişler ve üstündeki yanan yağı parçacıklar hâlinde havaya fırlatır. Bu parçacıklar havayla buluşunca tencerenin üstünde tavana kadar yükselen bir alev topu oluşur. Bir bardak su, küçük bir tencere yangınını mutfağın tamamına yayabilir. Islak bez atmak da aynı sonucu doğurur. Söndürme için özel bir araç yoksa, en güvenilir araç tencerenin kendi kapağıdır.

Doğru müdahale üç adımdır ve sırası önemlidir. Önce ocak kapatılır; ısı kesilmezse yağ ısınmaya devam eder ve söndürülen alev yeniden tutuşur. Ardından tencereye uyan metal bir kapak ya da düz bir fırın tepsisi, kendinden uzağa doğru kaydırılarak tencerenin üstüne yerleştirilir. Kapak yukarıdan bırakılmaz, yandan kaydırılır; böylece el ve kol alevin üstüne girmez. Mutfakta yangın battaniyesi varsa aynı biçimde tencerenin üstüne örtülür ve kenarları sıkıştırılır.

Kapak kapandıktan sonra yapılacak en önemli şey beklemektir. Alevin görünmemesi yağın soğuduğu anlamına gelmez; yağ hâlâ tutuşma sıcaklığındadır ve kapak erken kaldırılırsa içeri giren havayla yeniden alev alır. Kapak, tencere elle dokunulabilecek kadar soğuyana kadar yerinde kalır. Tencere bu sırada taşınmaz. Yanan ya da kızgın yağla dolu bir tencereyi lavaboya, balkona ya da kapıya götürmeye çalışmak, yağın dökülmesine, ağır yanıklara ve yangının mutfak zeminine yayılmasına yol açar.

Bazı malzemeler de yangına atılmaz. Un yanan yağın üstünde toz bulutu gibi dağılıp alev alabilir; şeker ve galeta unu da yanıcıdır. Plastik ya da cam kapak ısıya dayanmaz. Alev tencerenin kenarından taşıp davlumbaza, dolaba ya da perdeye ulaşmışsa artık müdahale edilmez: ocak kapatılabiliyorsa kapatılır, herkes mutfaktan çıkar, kapı kapatılır ve 112 aranır. Evde yangın söndürücü varsa üzerindeki etikette mutfak yağı yangınına uygun olduğu yazmalıdır.

Yağ yangınının neredeyse tamamı kızgın yağın başından ayrılmakla başlar. Kızartma yağı çoğu iş için 170–190 °C arasında tutulur; yağ dumanlanmaya başladıysa ateş hemen kısılır, çünkü duman yağın bu sınırı aştığını gösterir. Kızartma sırasında telefona, kapıya ya da başka bir odaya gidilecekse ocak kapatılır. Tencere yarısından fazla doldurulmaz ve yakınında her zaman uyan bir kapak durur. Kızartma bittiğinde yağ ocakta, soğuyana kadar gözden uzak bırakılmaz.