Bakalyaro
Gadus morhuaGörsel: El Pantera · CC BY-SA 4.0
Morina balığının tuzlanıp güneşte ya da kontrollü ortamda kurutulmasıyla yapılan, sert ve uzun raf ömürlü bir konserve yöntemidir. Akdeniz ve Portekiz mutfağının vazgeçilmez malzemelerinden biridir, kullanılmadan önce suda bekletilerek tuzu giderilir.
Bakalyaro Nedir?
Bakalyaro, morina balığının fileto edilip yoğun tuzla kaplanarak kurutulmasıyla yapılan geleneksel bir konserve yöntemidir. Soğuk hava zincirinin olmadığı dönemlerde balığı aylarca bozulmadan taşımak ve saklamak için geliştirilmiştir.
Portekiz, İspanya ve İtalya mutfaklarında merkezi bir yer tutar; Portekiz mutfağında "bacalhau" adıyla yüzlerce farklı tarifte kullanıldığı söylenir. Taze morinadan farklı olarak sert, koyu renkli ve yoğun tuzlu bir görünüme sahiptir.
Bakalyaronun Besin Değerleri
100 gram kuru-tuzlu bakalyaro yaklaşık 290 kcal enerji içerir; kurutma sürecinde konsantre olan çok yüksek protein ve tuzlama nedeniyle çok yüksek sodyum taşır. Değerler ıslatma süresine göre değişir, yaklaşıktır.
Bakalyaro Nasıl Tüketilmeli?
Bakalyaro, dengeli beslenmenin bir parçası şeklinde, tuzu giderildikten sonra diğer besin gruplarıyla birlikte ölçülü miktarlarda tüketilir.
Bu bilgiler geneldir; bakalyaro bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Çok yüksek sodyum içeriği nedeniyle yüksek tansiyonu olanların ve tuz kısıtlaması yapanların dikkatli tüketmesi, balık alerjisi olanların ise kaçınması önerilir.
Bakalyaro Nasıl Seçilir?
İyi bir bakalyaro; eti beyaz-krem renkli, dokusu sert-kuru ve kötü koku taşımayan olandır. Sarımsı-kararmış parçalar bayatlamış olabilir.
- Eti beyaz-krem renkli olmalı, sarımsı-kararmış olmamalı
- Dokusu sert-kuru olmalı, yumuşak-nemli olmamalı
- Kötü koku ya da amonyak benzeri keskin koku taşımamalı
Bakalyaro Nasıl Saklanır?
Kuru bakalyaro, serin ve kuru bir yerde ambalajında haftalarca saklanabilir; ıslatılıp tuzu giderildikten sonra buzdolabında yalnızca birkaç gün dayanır ve mümkünse kısa sürede pişirilmelidir.
Mutfakta Bakalyaro Kullanımı
Bakalyaro en çok Portekiz ve İber mutfağının güveç, kroket ve fırın tariflerinde kullanılır; pişirilmeden önce mutlaka 24-48 saat suda bekletilip suyu birkaç kez değiştirilerek fazla tuz giderilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bakalyaro ile taze morina aynı balık mı?
Evet, aynı balık türüdür; bakalyaro morinanın tuzlanıp kurutulmuş hâlidir. Taze morina ise işlenmemiş, doğrudan pişirilebilen hâlidir.
Bakalyaro neden bu kadar tuzlu?
Yoğun tuzlama, balığın içindeki suyu çekip bakteri üremesini engelleyerek soğutmasız uzun süre saklanmasını sağlar; bu yüzden pişirmeden önce tuzunun giderilmesi gerekir.
Bakalyaro Türkiye'de bulunur mu?
Sınırlı bulunur; gurme market ve İber/Portekiz ürünleri satan özel yerlerde, online olarak bulunabilir.