Çemen

Çemen Nedir?

Çemen, çemen otunun (boy tohumu; Trigonella foenum-graecum) öğütülmüş tohumu başta olmak üzere bol sarımsak, kırmızı toz biber ve suyun karıştırılmasıyla elde edilen, macun kıvamında bir baharat harcıdır. En bilinen kullanımı pastırmanın üzerini kaplamaktır.

Kendine özgü, baharatlı ve hafif acımsı-toprağımsı bir aroması vardır. Türkçede “çemen” hem bu harcı hem de temel bileşeni olan çemen otu tohumunu anlatacak biçimde kullanılır.

Çemenin Besin Değerleri

Çemen bir baharat harcı olarak çok az miktarda (kaplama ya da çeşni) kullanıldığından öğün besin değerine katkısı sınırlıdır; bu nedenle ayrıntılı bir besin tablosu verilmemiştir. Değeri yoğun aromasından gelir.

Çemen Nasıl Kullanılmalı?

Çemen aroması yoğun olduğundan az miktarda kullanılır; en yaygın biçimi pastırmayı kaplamaktır, ayrıca bazı yemeklere baharat notası katmak için de değerlendirilir. Sarımsağı bol olduğundan güçlü bir tat verir.

Bu bilgiler geneldir; çemen bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.

Çemen Nasıl Seçilir?

İyi çemen (harç); taze, canlı renkli, hoş-baharatlı kokan ve kıvamı düzgün olandır. Ekşimiş, küflenmiş ya da kokusu bozulmuş harç tercih edilmez. Toz çemen otu ise canlı renkli ve güçlü kokan olmalıdır.

• Taze ve hoş-baharatlı kokmalı
• Ekşimiş-küflenmiş olmamalı
• Toz çemen otu canlı renkli olmalı

Çemen Nasıl Saklanır?

Hazır çemen harcı buzdolabında, ağzı kapalı bir kapta saklanır; su içerdiğinden oda sıcaklığında çabuk bozulur. Toz çemen otu ise ağzı kapalı kavanozda, serin ve kuru yerde uzun süre dayanır.

Mutfakta Çemen Kullanımı

Çemen en çok pastırma kaplamada; ayrıca bazı yöresel yemek, çorba ve baharat karışımlarında (çemen otu tohumu olarak köri ve harçlarda) kullanılır. Harç hâli et kaplamada, toz hâli ise baharat olarak değerlendirilir.

Çemen ile Çemen Otu Aynı mı?

Çemen otu bitkinin tohumudur; çemen (harç) ise bu tohumun sarımsak, biber ve suyla macun hâline getirilmiş şeklidir. Biri hammadde, diğeri ondan yapılan karışımdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çemen neden pastırmada kullanılır?

Çemen harcı pastırmayı kaplayarak ona karakteristik aromasını ve dış katmanını kazandırır; aynı zamanda yüzeyi örterek geleneksel kurutma-olgunlaştırma sürecine katkı sağlar.

Çemen acı mıdır?

Çemen otu tohumu doğal olarak hafif acımsıdır; harca eklenen kırmızı biber de acılık katabilir. Genel tadı baharatlı ve keskindir, çok baskın olmayacak biçimde kullanılır.

Evde çemen harcı yapılır mı?

Evet; toz çemen otu, ezilmiş sarımsak, kırmızı biber ve su karıştırılıp macun kıvamına getirilerek yapılır. Kıvam ve baharat oranı tercihe göre ayarlanır.