Dalak
Büyükbaş ve küçükbaşın koyu kırmızı, yumuşak dokulu iç organı; demir bakımından zengin bir sakatat. Doldurularak ya da ızgarada geleneksel olarak değerlendirilir; ölçülü tüketilir.
Dalak Nedir?
Dalak, büyükbaş (dana) ve küçükbaş (kuzu-koyun) hayvanların koyu kırmızı, uzun ve yassı bir iç organıdır. Yumuşak, gözenekli bir dokuya ve belirgin, demirimsi bir tada sahiptir; geleneksel sakatat mutfağında yer alır.
Kan yönünden zengin dokusu ona koyu rengini ve yoğun tadını verir. Bazı yörelerde ikiye açılıp içi kıyma ve baharatla doldurularak, bazı yerlerde ise ızgara ve tavada pişirilerek değerlendirilir.
Dalağın Besin Değerleri
Dalak, sakatatlar gibi 100 gramda yaklaşık 105 kcal enerji ve yüksek protein içerir; en belirgin özelliği çok yüksek demir ve B12 içeriğidir. Değerler benzer profilden yaklaşık verilmiştir.
Dalak Nasıl Tüketilmeli?
Dalak bir sakatat olduğundan ölçülü tüketilmeli ve iyice pişirilmelidir; demir açısından zengin olsa da porsiyona ve sıklığa dikkat edilmesi önerilir.
Bu bilgiler geneldir; dalak bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Dalak Nasıl Seçilir?
İyi dalak; canlı koyu kırmızı renkli, parlak, diri ve kokusu temiz olan sakatattır. Grileşmiş, dağılmış ve kokan örnekler tazeliğini yitirmiştir.
- Renk canlı koyu kırmızı olmalı
- Doku diri, yüzey parlak olmalı
- Koku temiz olmalı
Dalak Nasıl Saklanır?
Çiğ dalak çok çabuk bozulduğundan buzdolabında en fazla 1 gün tutulmalı ve hemen işlenmelidir; çiğ sakatat diğer gıdalardan ayrı saklanır. En iyisi alındığı gün pişirmektir.
Mutfakta Dalak Kullanımı
Dalak en çok ikiye açılıp kıymalı-baharatlı harçla doldurularak fırında ya da ızgarada; ayrıca doğranıp tavada ve karışık sakatat tabaklarında kullanılır. Sarımsak, kimyon ve biberle iyi uyum sağlar.
Dalak Nasıl Temizlenir?
Üzerindeki ince zar sıyrılıp alınır, bol suda yıkanır; doldurulacaksa bir cep açılır. İyi temizlik, tadının daha temiz olmasını sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Dalak neden ölçülü tüketilir?
Bir sakatat olduğundan ve yoğun içerikli olduğundan az miktarda, dengeli beslenme içinde tüketilmesi önerilir.
Dalağın tadı nasıldır?
Belirgin, demirimsi ve yoğun bir tada sahiptir; baharat ve sarımsak bu yoğunluğu dengeler.
Dalak dolması nedir?
İkiye açılan dalağın içine kıymalı-baharatlı harç doldurulup pişirilmesiyle yapılan, bazı yörelere özgü geleneksel bir sakatat yemeğidir.