Gilaburu

Gilaburu Nedir?

Gilaburu (Viburnum opulus), kartopugiller familyasından bir çalının kırmızı, salkım halindeki meyvesidir. Türkiye'de en çok Kayseri ve çevresinde yetişir ve bu bölgenin sembol meyvelerinden biri kabul edilir.

Meyveler yazın yeşil, sonbaharda parlak kırmızıya döner; ancak asıl toplama zamanı ilk donlardan sonradır. Don, meyvenin hem tadını yumuşatır hem de çiğ haldeki hafif toksik etkisini azaltır.

Gilaburunun Besin Değerleri

Gilaburu için resmi/teyitli bir besin veri tabanı kaydına ulaşılamamıştır; bu nedenle sayısal bir tablo verilmemiştir. Meyvenin büyük kısmı sudur, geri kalanı karbonhidrat ve az miktarda yağdan oluşur.

Gilaburunun Faydaları Nelerdir?

Kayseri yöresinde gilaburu şerbeti geleneksel olarak kış aylarında tüketilir ve bölge mutfağının önemli bir parçasıdır. C vitamini ve antioksidan bileşikler açısından zengin olduğu düşünülür, ancak kesin ölçülmüş değerler sınırlıdır.

Bu bilgiler geneldir; gilaburu bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Çiğ meyve fazla miktarda tüketildiğinde bulantı ve ishale yol açabileceğinden mutlaka pişirilmiş/şerbete işlenmiş haliyle tüketilmesi önerilir.

Gilaburu Nasıl Seçilir?

Şerbetlik gilaburu alırken parlak kırmızı, salkım halinde ve ezilmemiş taneler tercih edilir.

• İlk dondan sonra toplanmış meyveler daha az acı ve daha güvenlidir.
• Buruşmuş veya kararmış taneler bayatlamış olabilir.
• Salkımın sapı taze görünüyorsa meyve yakın zamanda toplanmıştır.

Gilaburu Nasıl Saklanır?

Taze gilaburu kısa sürede işlenmelidir; uzun süre çiğ bekletilmez. Genellikle toplandıktan hemen sonra kaynatılıp şerbete dönüştürülür; hazırlanan şerbet şişelenip serin bir yerde aylarca saklanabilir.

Mutfakta Gilaburu Kullanımı

Gilaburu çiğ tüketilmez; şerbet, reçel veya pekmez haline getirilerek kullanılır. Kayseri mutfağının en tanınmış geleneksel içeceği gilaburu şerbetidir.

Gilaburu Şerbeti Nasıl Yapılır?

Taneleri salkımdan ayrılan gilaburular ezilip suyla kaynatılır; süzülen suya şeker eklenerek tekrar kaynatılır ve soğutularak şişelenir. Ekşi-tatlı bu şerbet soğuk servis edilir.

Gilaburu Hangi Tariflerle Kullanılır?

Gilaburu şerbeti, gilaburu reçeli ve bazı yörelerde gilaburu pekmezi en bilinen kullanım şekilleridir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gilaburu çiğ yenir mi?

Önerilmez; çiğ ve özellikle fazla miktarda tüketildiğinde mide bulantısı ve ishale yol açabilir. Şerbet veya reçel haline getirilerek tüketilmesi daha güvenlidir.

Gilaburu nerede yetişir?

Türkiye'de en çok Kayseri ve çevresinde yetişir; bu nedenle gilaburu şerbeti Kayseri mutfağının simgelerinden biri sayılır.

Gilaburu ne zaman toplanır?

Genellikle Ekim-Aralık aylarında, ilk donlardan sonra toplanır; don meyvenin tadını yumuşatır.

Gilaburu ile kartopu çiçeği aynı bitki mi?

Evet, gilaburu (Viburnum opulus) süs bitkisi olarak yetiştirilen kartopu ile aynı türdür; ancak meyve veren ve gilaburu olarak bilinen formu meyvesi için yetiştirilir.

Gilaburu şerbeti nasıl saklanır?

Hazırlanan gilaburu şerbeti temiz şişelerde, serin ve karanlık bir yerde birkaç ay boyunca saklanabilir; buzdolabında bu süre daha da uzar.