Üçü de sütün yağından gelir ama aynı şey değildir. Krema, sütten ayrılan yağca zengin sıvıdır ve bir malzemedir. Kaymak, sütün yavaş ısıtılıp dinlendirilmesiyle yüzeyde toplanan çok yağlı katmandır ve doğrudan yenen bir üründür. Krem şanti ise bir malzeme değil bir hazırlıktır: çırpılıp tatlandırılmış kremadır. Birbirinin yerine kullanılmaları sınırlıdır.
Üç sözcük günlük konuşmada sık sık birbirinin yerine kullanılır, hatta ambalajlarda bile karışır. Oysa mutfakta üçü farklı şeylerdir ve farklı işler görür. Ortak noktaları sütün yağından gelmeleridir; ayrıldıkları nokta ise bu yağın nasıl elde edildiği ve üründe ne kadar bulunduğudur. Bu ayrımı bilmek, tarifte hangisinin istendiğini anlamayı kolaylaştırır. Bu yüzden bir tarifte geçen sözcüğün hangi ürünü kastettiği bazen bağlamdan çıkarılır. Bu yüzden alışverişte ürün adına değil, ambalajın üstündeki tanıma bakmak gerekir.
Krema, sütün içindeki yağın ayrılıp yoğunlaştırılmasıyla elde edilen akışkan bir üründür. Piyasada farklı yağ oranlarıyla satılır ve bu oran ne işe yarayacağını belirler: çırpılabilmesi için en az %30 yağ gerekir, daha düşük oranlı olanlar yemeklik ve sosluktur. Krema bir ara malzemedir; tek başına yenmez, tarifin içine girer. Uzun ömürlü kutu kremalar da aynı gruptadır; yağ oranları etikette yazar ve markadan markaya değişir.
Kaymak ise bir üründür. Yağca zengin süt yavaş ısıtılır, uzun süre dinlendirilir ve yüzeyde toplanan kalın katman alınır. Yağ oranı kremadan belirgin biçimde yüksektir ve dokusu akışkan değil, katlı ve yumuşaktır. Kaymak doğrudan yenir; bal ve pekmezle sofraya gelir, tatlıların üstüne konur. Çırpılmaz ve kremanın yerine geçmez; tarifin içinde eriyip kaybolur. Kaymak ayrıca çok çabuk bozulan bir üründür ve alındığı gün tüketilmesi tercih edilir.
Krem şanti ise bir malzeme değil, bir hazırlıktır. Yeterli yağ oranına sahip krema soğukken çırpılır, hava alarak kabarır ve genellikle pudra şekeriyle tatlandırılır. Yani krem şanti, kremanın işlenmiş hâlidir. Ayrıca toz hâlde satılan hazır karışımlar da aynı adla anılır; onlar süt tozu ve nişasta içerir, sütle çırpılır ve gerçek kremayla aynı sonucu vermez. Hazır toz karışımlar daha kararlıdır ve uzun süre dayanır, ama tatları da belirgin biçimde farklıdır.
Pratikte üç soru karar verdirir. Tarif kaynatılacak, sosa girecek bir sıvı mı istiyor? O zaman krema. Tabağın üstüne konacak kalın ve tatlı bir katman mı? O zaman krem şanti. Sofrada tek başına yenecek bir eşlikçi mi? O zaman kaymak. Ambalajdaki ada değil, besin tablosundaki yağ oranına bakmak da seçimi kesinleştirir. Üçü de buzdolabında ve kapalı kapta saklanır; açıkta kalan yüzeyleri koku alır. Açılan kutular da tarih yazılarak kaldırılır; üçünün de raf ömrü açıldıktan sonra kısalır.
Okuyucunun Dikkatine
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili bir karar vermeden önce hekiminize danışın.
Yorumlar (4)
Peki kaymak yerine krema ile o tadı yakalamanın yolu var mı, tatlılarda hep aynı gelmiyor.
Birebir yakalanmıyor, çünkü kaymağın dokusu yavaş ısıtmayla oluşan yağ tabakasından geliyor. En yakın sonuç, yüksek yağlı kremanın kısık ateşte uzun süre kaynatılmadan ısıtılıp bir gece dolapta dinlendirilmesiyle alınıyor.
Kaymağın ayrı bir ürün olduğunu, kremanın malzeme olduğunu böyle ayırmak zihnimde yerine oturttu.
Ambalajlarda bile karışması doğru, markette krem şanti diye satılan şeyin içinde krema olmadığını geçen ay fark ettim.