Demirhindi
Tamarindus indicaTropik demirhindi ağacının ekşi-tatlı meyve etinden yapılan; şerbet, ferahlatıcı içecek ve ekşi sos-baharat olarak kullanılan bir hammadde. Osmanlı şerbet kültürünün klasiklerindendir.
Demirhindi Nedir?
Demirhindi (Tamarindus indica), tropik demirhindi ağacının kahverengi baklaları içindeki ekşi-tatlı meyve etidir. Baklagiller familyasından olan bitkinin meyvesi; şerbet, içecek, ekşi sos ve baharat olarak dünyanın pek çok mutfağında kullanılır.
Türkiye’de özellikle geleneksel şerbetçilikte (demirhindi şerbeti) bilinir; Uzak Doğu, Hint ve Latin Amerika mutfaklarında ise yemeklere ekşilik veren temel bir malzemedir. Blok, ezme (macun) ve konsantre formlarda satılır.
Demirhindinin Besin Değerleri
Demirhindi meyve eti 100 gramda yaklaşık 239 kcal enerji, 62,5 g karbonhidrat ve 5,1 g lif içerir; potasyum ve magnezyum bakımından da zengindir. Ekşiliğine rağmen doğal şeker oranı yüksektir.
Demirhindinin Faydaları Nelerdir?
Demirhindi lif, potasyum ve magnezyum içeriğiyle dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilebilir; geleneksel olarak ferahlatıcı bir şerbet ve ekşilik unsuru olarak tüketilir. Şerbet formunda şeker eklendiğinden kalori artar.
Bu bilgiler geneldir; demirhindi bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Demirhindi Nasıl Seçilir?
Kaliteli demirhindi ezmesi/bloğu koyu kahverengi, nemli-yapışkan ve belirgin ekşi kokulu olandır; kurumuş, kokusu zayıflamış ya da aşırı şeker eklenmiş ürünlerden kaçınılmalıdır.
- Ezme/blok koyu kahverengi, nemli ve yapışkan olmalı
- Belirgin ekşi-meyvemsi bir koku vermeli
- Çekirdeksiz “tamarind paste/konsantre” pratik kullanım sağlar
Demirhindi Nasıl Saklanır?
Demirhindi ezmesi ve konsantresi buzdolabında aylarca; kuru blok formu serin, kuru bir yerde daha uzun süre saklanabilir. Yüksek asit ve şeker içeriği doğal bir koruyucudur.
Mutfakta Demirhindi Kullanımı
Demirhindi Türkiye’de en çok şerbet olarak; dünya mutfaklarında ise pad thai, körili yemekler ve ekşi soslarda ekşilik veren bir baz olarak kullanılır. Blok, suda çözülüp süzülerek konsantre bir su elde edilir.
Demirhindi Şerbeti Nasıl Yapılır?
Demirhindi bloğu sıcak suda yumuşatılıp ezilir, çekirdek ve lifler süzülür; elde edilen ekşi su şekerle tatlandırılıp soğutularak ferahlatıcı bir şerbet olarak servis edilir.
Demirhindi Yemeklerde Nasıl Kullanılır?
Suda çözülen demirhindi konsantresi, körili yemeklere, pad thai’ye ve ekşi soslara az miktarda eklenerek dengeli, meyvemsi bir ekşilik katar.
Demirhindi Hangi Tariflerle Kullanılır?
Demirhindi şerbeti, pad thai, Hint körileri, ekşi çorbalar ve chutney demirhindinin en bilinen kullanımlarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Demirhindi ile tamarind aynı şey mi?
Evet; “tamarind”, demirhindinin İngilizce ve uluslararası adıdır, aynı meyveyi tanımlar.
Demirhindi şerbeti neye benzer bir tada sahiptir?
Ekşi-tatlı, hafif meyvemsi ve ferahlatıcı bir tada sahiptir; kuşburnu ve kızılcık şerbetini andıran bir ekşilik taşır.
Demirhindi çekirdeği yenir mi?
Hayır; sert çekirdekler yenmez, meyve eti sudan geçirilip süzülerek çekirdek ve liflerden ayrılır.
Demirhindi nerede satılır?
Aktarlarda, büyük marketlerin dünya mutfağı reyonlarında ve baharatçılarda blok, ezme ya da konsantre formunda bulunur.
Demirhindi ekşi sos yerine kullanılır mı?
Evet; suda çözülüp süzülen demirhindi, limon ve sirke gibi ekşilik verenlere alternatif olarak yemeklere meyvemsi bir ekşilik katmak için kullanılır.