Bektaşi Üzümü
Ribes uva-crispaÇalı üzerinde yetişen, yeşil-sarımsı, çizgili ve ekşi bir küçük meyve (gooseberry). Çiğ tüketilebildiği gibi çoğunlukla reçel, jöle ve tatlı soslarında kullanılır.
Bektaşi Üzümü Nedir?
Bektaşi üzümü (Ribes uva-crispa), frenk üzümüyle akraba, dikenli bir çalı üzerinde yetişen yeşil-sarımsı, çizgili damarlı ve belirgin ekşi bir küçük meyvedir (İngilizcede “gooseberry”). Üzüm tanesine benzese de üzümle akraba değildir.
Çiğ hâli oldukça ekşidir; bu yüzden çoğunlukla şekerle dengelenerek reçel, jöle ve tatlı soslarında kullanılır. Kuzey Avrupa mutfaklarında geleneksel bir yaz meyvesidir; olgun kırmızı-mor çeşitleri daha tatlıdır.
Bektaşi Üzümünün Besin Değerleri
Bektaşi üzümü 100 gramda yaklaşık 44 kcal enerji, 10 g karbonhidrat ve dikkat çekici düzeyde lif (4,3 g) ile C vitamini (27,7 mg) içerir; düşük kalorili, lifli ve C vitamini açısından zengin bir meyvedir.
Bektaşi Üzümünün Faydaları Nelerdir?
Yüksek lif ve C vitamini içeriğiyle bektaşi üzümü, dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilebilir; düşük kalorili yapısı onu hafif bir meyve seçeneği kılar.
Bu bilgiler geneldir; bektaşi üzümü bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Bektaşi Üzümü Nasıl Seçilir?
Taze bektaşi üzümü sıkı, dolgun ve parlak kabuklu olandır; çizgili damarları belirgindir. Buruşmuş, yumuşamış ve çatlak taneler tazeliğini yitirmiştir.
- Taneler sıkı, dolgun ve parlak kabuklu olmalı
- Reçel için yeşil-ekşi, çiğ tüketim için olgun-tatlı çeşitler seçilmeli
- Buruşmuş, çatlak ve küflü taneler ayıklanmalı
Bektaşi Üzümü Nasıl Saklanır?
Bektaşi üzümü buzdolabında birkaç gün tazeliğini korur; uzun saklama için yıkanıp kurutularak dondurulur veya reçel-jöleye işlenir. Yüksek pektini sayesinde jölede iyi kıvam verir.
Mutfakta Bektaşi Üzümü Kullanımı
Bektaşi üzümü en çok reçel, jöle, turta ve tatlı-ekşi soslarda kullanılır; olgun tatlı çeşitleri çiğ olarak da tüketilir. Ekşiliği et ve balık soslarına da ferahlık katar.
Bektaşi Üzümü Reçeli Nasıl Yapılır?
Yıkanan bektaşi üzümleri şekerle kaynatılır; meyvenin doğal pektini sayesinde ek jelleştirici gerekmeden kıvam alır, limon suyuyla kıvam ve renk desteklenir.
Bektaşi Üzümü Çiğ Yenir mi?
Olgun ve tatlı çeşitleri çiğ yenebilir; yeşil-ekşi olanlar ise çok ekşi olduğundan genellikle şekerle pişirilerek tüketilir.
Bektaşi Üzümü Hangi Tariflerle Kullanılır?
Bektaşi üzümü reçeli, jölesi, turtası, tatlı-ekşi et sosu ve yaz tatlıları en bilinen kullanımlarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bektaşi üzümü gerçek üzüm mü?
Hayır; adında “üzüm” geçse de üzümle akraba değildir. Frenk üzümüyle aynı cinsten (Ribes) bir çalı meyvesidir.
Bektaşi üzümü neden ekşi?
Özellikle yeşil-olgunlaşmamış hâli yüksek organik asit içerir; olgunlaştıkça tatlılığı artar, ancak çeşidine göre belirgin bir ekşilik kalabilir.
Bektaşi üzümü nerede yetişir?
Serin iklimlerde, dikenli çalılar üzerinde yetişir; Kuzey Avrupa mutfaklarında yaygındır, Türkiye’de daha az bilinir ve serin bölgelerde yetiştirilir.
Bektaşi üzümü ile frenk üzümü farkı nedir?
İkisi de Ribes cinsindendir; bektaşi üzümü daha iri, tek tek ve çizgili damarlıdır, frenk üzümü ise salkım hâlinde küçük tanelerden oluşur.
Bektaşi üzümü dondurulur mu?
Evet; yıkanıp kurutulan taneler dondurulup aylarca saklanabilir ve daha sonra reçel-jöle ya da tatlılarda kullanılabilir.