Karbonat

Karbonat Nedir?

Karbonat, mutfakta yaygın kullanılan, beyaz toz hâlindeki sodyum bikarbonattır (yemek sodası). Asidik bir bileşenle (limon, sirke, yoğurt gibi) ve/veya ısıyla tepkimeye girdiğinde karbondioksit gazı açığa çıkararak hamurları kabartır.

Tek başına hafif tuzlu-acımsı bir tada sahiptir. Kabartmanın yanında bakliyatı (nohut, fasulye) haşlarken yumuşatmak ve bazı sebzelerin rengini korumak gibi amaçlarla da kullanılır; her durumda çok az miktar yeterlidir.

Karbonatın Besin Değerleri

Karbonat bir kabartıcı-yardımcı madde olarak çok az miktarda kullanıldığından öğün besin değerine katkısı ihmal edilir; ancak sodyum içerir. Bu nedenle burada ayrıntılı besin tablosu yerine, sodyumlu olduğu ve az kullanıldığı notu öne çıkar.

Karbonat Nasıl Kullanılmalı?

Karbonat çok az miktarda (genellikle bir tutam ya da çay kaşığının kesri) kullanılır; fazlası hamura acımsı-sabunumsu bir tat ve kötü koku verebilir. Kabartma amacıyla kullanılırken tarifteki asidik bileşenle dengelenmesi önemlidir.

Bu bilgiler geneldir; karbonat bir gıda maddesidir, tıbbi tedavi yerine geçmez.

Karbonat Nasıl Seçilir?

İyi karbonat; beyaz, kuru, topaklanmamış ve “gıda amaçlı” olarak etiketlenmiş olandır. Nemlenmiş, topaklanmış ya da amacı belirsiz (temizlik sınıfı) ürünler mutfakta kullanılmaz; gıda sınıfı tercih edilir.

• Beyaz, kuru ve topaksız olmalı
• “Gıda amaçlı” etiketli olmalı
• Nemlenmiş ürün alınmamalı

Karbonat Nasıl Saklanır?

Karbonat ağzı kapalı bir kutu-kavanozda, kuru bir yerde saklanır; nem çekerek topaklanır ve etkisi zayıflar. Kokuları kolay çektiğinden ağzının kapalı tutulması önemlidir.

Mutfakta Karbonat Kullanımı

Karbonat en çok kek-kurabiye-poğaça gibi hamur işlerinde kabartıcı olarak; bakliyatı yumuşatmada, bazı yeşilliklerin rengini korumada ve et yumuşatmada kullanılır. Kabartmada asidik bir bileşenle birlikte, ölçülü kullanılır.

Karbonat ile Kabartma Tozu Farkı Nedir?

Karbonat saf sodyum bikarbonattır ve kabarması için asidik bir bileşen gerekir; kabartma tozu ise karbonata asit ve nişasta eklenmiş, tek başına kabaran hazır bir karışımdır. İkisi birebir aynı miktarda birbirinin yerine kullanılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Karbonat neden az kullanılır?

Fazlası hamura acımsı-sabunumsu bir tat ve kötü koku verir; ayrıca sodyum içerir. Bu yüzden tarifteki ölçüye uyularak çok az kullanılır.

Karbonat bakliyatı neden yumuşatır?

Haşlama suyuna eklenen küçük bir miktar karbonat, kuru bakliyatın kabuğunu yumuşatıp daha çabuk pişmesine yardımcı olur; ancak fazlası dokuyu bozup tadı etkileyebilir, bu yüzden az kullanılır.

Karbonat bozulur mu?

Kuru tutulduğunda uzun süre dayanır; ancak nem alıp topaklanırsa kabartma etkisi zayıflar. Etkisini yitiren karbonat istenen kabarmayı sağlamaz.