Meyan Kökü
Glycyrrhiza glabraGörsel: Rillke · CC BY-SA 3.0 de
Meyan bitkisinin toprak altı kökünden elde edilen, doğal tatlılığa sahip lifli-sert bir kök. Türkiye'de en çok yaz aylarında satılan geleneksel meyan şerbetinin ham maddesidir.
Meyan Kökü Nedir?
Meyan kökü, meyan bitkisinin (Glycyrrhiza glabra) toprak altında uzayan, lifli-sert kökünden elde edilir. Bu bitki, Akdeniz'den Orta Asya'ya kadar geniş bir coğrafyada doğal olarak yetişir; Türkiye'nin güney bölgelerinde de yaygındır.
Kökte bulunan glisirizin adlı bileşik, sofra şekerinden onlarca kat daha tatlı algılanan doğal bir tatlılık kaynağıdır. Kurutulmuş kök, hem geleneksel şerbet hem de bazı şekerleme ve ilaç formülasyonlarında kullanılır.
Meyan Kökünün Besin Değerleri
100 gram kuru meyan kökü yaklaşık 340 kcal enerji içerir; karakteristik tatlılığından sorumlu glisirizin bileşiği taşır. Değerler yaklaşıktır.
Meyan Kökü Nasıl Tüketilmeli?
Meyan kökü, dengeli beslenmenin bir parçası şeklinde, genellikle şerbet olarak ölçülü miktarlarda tüketilir.
Bu bilgiler geneldir; meyan kökü bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Yüksek tansiyonu olanların ve hamilelerin yoğun/uzun süreli meyan kökü tüketimi konusunda doktoruna danışması önerilir.
Meyan Kökü Nasıl Seçilir?
İyi bir meyan kökü; rengi açık sarı-kahverengi, dokusu lifli-sert ve kokusu belirgin hafif tatlımsı olandır. Küflü ya da nemli görünen kökler tercih edilmez.
- Rengi açık sarı-kahverengi olmalı
- Dokusu lifli-sert olmalı, yumuşamış/nemli olmamalı
- Kokusu belirgin hafif tatlımsı olmalı, küf kokmamalı
Meyan Kökü Nasıl Saklanır?
Meyan kökü, kuru ve kapalı bir kapta serin bir yerde saklanır; nem çekmesi küflenmeye yol açabileceğinden kapalı tutulması önemlidir.
Mutfakta Meyan Kökü Kullanımı
Meyan kökü en çok geleneksel meyan şerbeti yapımında (dövülüp suda bekletilip süzülerek) kullanılır; ayrıca bazı şekerleme ve bitki çayı karışımlarında aroma bileşeni olarak yer alır.
Meyan Şerbeti Nasıl Yapılır?
Kurutulmuş meyan kökü dövülüp ezilir, soğuk suda saatlerce (geleneksel olarak bir gece) bekletilir, ardından süzülerek köpüklü-tatlımsı bir içecek elde edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Meyan kökü ile meyan şekeri (likorish) aynı şey mi?
Aynı bitkiden gelir; meyan şekeri (licorice candy), meyan kökü özütünün şeker ve nişastayla işlenerek şekerleme hâline getirilmiş ticari bir üründür.
Meyan şerbeti nerede satılır?
Türkiye'de özellikle yaz aylarında sokak satıcıları tarafından geleneksel bakır kaplarda soğuk servis edilir; ayrıca bazı marketlerde şişelenmiş hâli bulunabilir.
Meyan kökü Türkiye'de yaygın mıdır?
Evet; özellikle Güney Anadolu'da doğal olarak yetişir, aktar ve baharatçılarda kurutulmuş hâlde kolayca bulunur.