Yam Kökü
Dioscorea alataAfrika, Karayipler ve Güneydoğu Asya mutfaklarının temel nişastalı kökü. Tatlı patatesle sık karıştırılır ama botanik olarak tamamen farklı bir bitki familyasındandır.
Yam Kökü Nedir?
Yam kökü, Afrika, Karayipler ve Güneydoğu Asya'nın temel nişastalı besinlerinden biri olan, toprak altında iri yumrular oluşturan bir sarmaşık bitkisinin (Dioscorea alata ve akraba türler) kökümsü gövdesidir. Kabuğu kahverengi-tüylü, içi beyaz, sarı ya da morumsu olabilir.
İngilizcede "yam" adı bazen yanlışlıkla tatlı patates için de kullanılır; oysa ikisi tamamen farklı bitki familyalarındandır. Gerçek yam, tatlı patatese göre daha kuru-nişastalı bir dokuya sahiptir ve mutlaka pişirilerek tüketilir.
Yam Kökünün Besin Değerleri
Çiğ 100 gram yam kökü yaklaşık 118 kcal enerji, ~28 g karbonhidrat ve ~4 g lif içerir; C vitamini de taşır. Değerler yaklaşıktır.
Yam Kökü Nasıl Tüketilmeli?
Yam kökü, karbonhidrat ve lif kaynağı olarak dengeli beslenmenin bir parçası şeklinde değerlendirilebilir; her zaman iyice pişirilerek tüketilmelidir, çiğ hâli sindirimi zorlaştıran bileşikler içerir.
Bu bilgiler geneldir; yam kökü bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.
Yam Kökü Nasıl Seçilir?
İyi bir yam kökü; sıkı-sert dokulu, kesildiğinde nemli-parlak içi görünen ve küf lekesiz olandır. Yumuşamış, filiz vermiş ya da küflü olanlar tercih edilmez.
- Sıkı ve sert dokulu olmalı, basınca esnememeli
- Kesildiğinde içi nemli-parlak görünmeli
- Küf lekesi ya da filizlenme olmamalı
Yam Kökü Nasıl Saklanır?
Yam kökü serin, kuru ve karanlık bir yerde 2-3 hafta saklanabilir; patates gibi buzdolabına konmaz, soğuk dokusuna zarar verir ve tadını bozar.
Mutfakta Yam Kökü Kullanımı
Yam kökü en çok haşlanıp ezilerek (fufu benzeri), kızartılarak ya da güveçlere eklenerek pişirilir; Afrika ve Karayip mutfağının nişastalı ana bileşenlerindendir.
Yam ile Tatlı Patates Karıştırılır mı?
Evet, özellikle ABD'de market etiketlerinde sık karıştırılır; ancak botanik olarak tamamen ayrı bitkilerdir. Tatlı patates sarmaşıkgillerden, gerçek yam ise Dioscoreaceae familyasındandır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yam kökü çiğ yenir mi?
Hayır; çiğ hâli sindirimi zorlaştıran ve acımsı tat veren bileşikler içerir, mutlaka iyice pişirilmelidir.
Yam kökü Türkiye'de bulunur mu?
Yaygın değildir; çoğunlukla Afrika/Karayip/Asya market ve pazarlarında ithal olarak bulunur.
Yam kökü nasıl pişirilir?
Kabuğu soyulup haşlanır, kızartılır ya da güveçlere eklenir; haşlandıktan sonra ezilerek patates püresine benzer bir kıvam da alabilir.