Ispanak

Ispanak Nedir?

Ispanak (Spinacia oleracea), kazayağıgiller familyasından, koyu yeşil ve ince dokulu yapraklarıyla tanınan bir yaprak sebzesidir. Orta Asya kökenli olduğu düşünülür; serin iklimi sever ve Türkiye'de özellikle sonbahar ile ilkbahar aylarında bol yetişir.

Genç yapraklar ince ve yumuşak, olgun yapraklar ise daha kalın ve belirgin damarlıdır. Hafif toprağımsı bir tadı vardır; çiğ tüketildiğinde ferahlatıcı, pişirildiğinde ise yoğun ve dolgun bir aroma kazanır.

Ispanağın Besin Değerleri

Ispanak düşük kalorili olmasına karşın besin yoğunluğu yüksek bir sebzedir; 100 gramı yaklaşık 23 kcal enerji taşır. Demir ve K vitamini içeriğiyle öne çıkar; ayrıca folat, magnezyum ve A vitamini kaynağıdır.

Ispanağın Faydaları Nelerdir?

Demir ve folat içeriğiyle ıspanak, dengeli beslenmenin parçası olarak öne çıkan yeşil yapraklı sebzelerden biridir. Lif içeriği sindirim düzenine katkı sağlayabilir; K vitamini kemik sağlığıyla ilişkilendirilen besinler arasında sayılır.

Bu bilgiler geneldir; ıspanak bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Ispanaktaki demir bitkisel (non-hem) formdadır; C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketmek emilimini destekleyebilir.

Ispanak Nasıl Seçilir?

Taze ıspanak canlı koyu yeşil renkte, yaprakları diri ve sapları kırılgan olandır; sararmış veya cılkımsı yapraklar bayatlamanın işaretidir.

• Yapraklar canlı yeşil ve pürüzsüz olmalı; sarı veya kahverengi lekeli demetlerden kaçının.
• Sap ince ve diri olmalı; büyük, kalın saplı demetler daha lifli ve sert olabilir.
• Demet elde sıkıldığında yapraklar hışırdamalı, sünger gibi yumuşak olmamalı.

Ispanak Nasıl Saklanır?

Ispanak buzdolabının sebzeliğinde, yıkanmadan, nemli bir kağıt havluya sarılıp delikli bir poşette 3-5 gün tazeliğini korur. Uzun süreli saklama için yapraklar kısa süre haşlanıp (blanch) süzüldükten sonra dondurulabilir; dondurulmuş ıspanak birkaç ay bekletilebilir.

Mutfakta Ispanak Kullanımı

Ispanak çiğ olarak salatalarda, hafif soteyle garnitür olarak, haşlanıp süzülerek börek ve mantı içi gibi hamur işlerinde kullanılır. Pişirirken yapraklar hızla hacim kaybeder; bu yüzden az miktarda yağla, kısa sürede pişirmek en iyi sonucu verir.

Ispanak Nasıl Pişirilir?

Yıkanmış yapraklar, kızgın bir tavada birkaç damla zeytinyağıyla, kapak kapatılarak 2-3 dakika soteleneir; kendi suyunu bırakıp büzüşünce ocaktan alınır. Fazla pişirmek hem rengi hem besin değerini azaltır.

Ispanaklı Börek İçin Hazırlık

Börek içi için ıspanak ince kıyılıp hafifçe tuzlanarak suyu süzülür; bu adım hamurun ıslanmasını önler. Süzülen ıspanak, peynir ile karıştırılıp yufka arasına serilerek geleneksel ıspanaklı börek elde edilir.

Ispanak Hangi Tariflerle Kullanılır?

Ispanaklı börek, ıspanaklı yumurta, kremalı ıspanak çorbası ve zeytinyağlı ıspanak en sevilen tariflerdendir. Peynirli mantı ve omletlerde de sıkça yer bulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Ispanak neye iyi gelir?

Ispanak; demir, folat, K vitamini ve lif açısından zengindir ve dengeli beslenmenin parçası olarak öne çıkan sebzelerdendir. Bir besindir; herhangi bir hastalığı iyileştirme iddiası taşımaz.

Ispanak çiğ yenir mi?

Evet, iyice yıkanmış taze ıspanak çiğ olarak salatalarda tüketilebilir; genç yapraklar bu amaç için daha yumuşak ve lezzetlidir.

Dondurulmuş ıspanak besin değerini kaybeder mi?

Hasat sonrası hızlı dondurulan ıspanak besin değerinin büyük bölümünü korur; bazı çalışmalar dondurmanın bazı vitaminleri tazeye yakın seviyede tuttuğunu göstermektedir.

Ispanak neden büzüşür?

Ispanak yaklaşık %90 su içerir; ısıyla hücre duvarları çözülüp su serbest kalınca yapraklar önemli ölçüde hacim kaybeder. Bu nedenle pişirme için görünenden çok daha fazla ıspanak gerekir.

Ispanağın sapı kullanılır mı?

İnce saplar yapraklarla birlikte pişirilebilir; kalın ve odunsu saplar ise ayıklanıp atılmalıdır. Çorba ve suyu süzülen tariflerde sap da değerlendirilebilir.