Zerdali

Zerdali Nedir?

Zerdali, kayısı (Prunus armeniaca) türünün çekirdekten yetişen, aşılanmamış yabani/tohum kökenli formuna verilen isimdir. Botanik olarak kültür kayısısıyla aynı türdendir; farkı yetiştirme şeklinden kaynaklanır.

Kültür kayısısına göre daha küçük, sert ve ekşimsi tatlıdır. Anadolu'nun birçok bölgesinde çekirdekten kendiliğinden yetişen ağaçlarda bolca bulunur.

Zerdalinin Besin Değerleri

Zerdali botanik olarak kayısı ile aynı tür olduğundan, kayısının genel besin değerleri yaklaşık referans olarak alınabilir: 100 gram çiğ kayısı yaklaşık 48 kcal enerji, 11 g karbonhidrat, 2 g lif ve dikkat çekici düzeyde A vitamini içerir. Zerdaliye özgü ayrı bir ölçüm bulunmamaktadır.

Zerdalinin Faydaları Nelerdir?

A ve C vitamini içeriğiyle zerdali, dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Kurutulmuş formu (zerdali kurusu) potasyum ve lif açısından daha yoğundur.

Bu bilgiler geneldir; zerdali bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez.

Zerdali Nasıl Seçilir?

Taze zerdali seçerken sarı-turuncu renge dönmüş, hafif yumuşamış ve ezik olmayan taneler tercih edilir.

• Yeşilimsi, sert taneler henüz olgunlaşmamıştır, ekşiliği belirgindir.
• Kabuğunda çürük leke veya böcek deliği olmamalı.
• Kurusu alınırken doğal koyu turuncu renkli olanlar tercih edilmeli; aşırı parlak sarı renk kükürtleme işaretidir.

Zerdali Nasıl Saklanır?

Taze zerdali buzdolabında birkaç gün saklanabilir; çabuk yumuşadığı için kısa sürede tüketilmesi önerilir. Uzun süreli saklamak için güneşte kurutularak zerdali kurusu yapılır ya da ezilip yayılarak pestile dönüştürülür.

Mutfakta Zerdali Kullanımı

Zerdali taze olarak yenebildiği gibi, en yaygın kullanım şekli kurutularak veya pestil haline getirilerek değerlendirilmesidir. Reçel ve komposto yapımında da kullanılır.

Zerdali Kurusu Nasıl Yapılır?

Olgun zerdaliler çekirdekleri çıkarılıp ikiye bölünerek güneşte birkaç gün kurutulur. Elde edilen zerdali kurusu atıştırmalık olarak yenir veya tatlı, pilav gibi tariflerde kullanılır.

Zerdali Pestili Nasıl Yapılır?

Olgun zerdaliler ezilip püre haline getirilir; ince bir tabaka halinde bez üzerine yayılıp güneşte kurutulur. Ortaya çıkan pestil rulo yapılarak saklanır ve atıştırmalık olarak tüketilir.

Zerdali Hangi Tariflerle Kullanılır?

Zerdali kurusu, zerdali pestili, zerdali reçeli ve zerdali kompostosu en bilinen kullanım şekilleridir; bazı yöresel pilav tariflerinde de kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Zerdali ile kayısı arasındaki fark nedir?

Botanik olarak aynı türdür (Prunus armeniaca); zerdali çekirdekten yetişen, aşısız/yabani formu tanımlar ve genellikle kültür kayısısından daha küçük ve ekşimsidir.

Zerdali çekirdeği yenir mi?

Zerdali çekirdeğinin içindeki iç kısım bazı yörelerde kavrularak yenir, ancak çiğ kayısı çekirdeği amigdalin içerebileceğinden fazla miktarda tüketilmemesi önerilir.

Zerdali nerede yetişir?

Anadolu'nun birçok bölgesinde, özellikle Doğu ve İç Anadolu'da çekirdekten kendiliğinden yetişen ağaçlarda bulunur.

Zerdali kurusu nasıl saklanır?

Kurutulmuş zerdali, hava almayan bir kapta serin ve kuru bir yerde aylarca bozulmadan saklanabilir.

Zerdali ne zaman olgunlaşır?

Genellikle Haziran-Temmuz aylarında, kültür kayısısıyla benzer dönemde olgunlaşır.