Sümelek, Kazakların ve Orta Asya halklarının Nevruz'da saatlerce karıştırarak pişirdiği helvadır: filizlenmiş buğdayın sütü un ve yağla kazanda kaynar ve hiç şeker eklenmeden tatlanır. Tatlılık, filizin salgıladığı enzimin unun nişastasını şekere çevirmesinden gelir; koyu renk de o şekerin uzun pişirmede karamelleşmesinden. Sonuç koyu kahverengi, kaşıkla yenen, maltlı bir kremadır.
Buğdayı yıkayıp 12 saat soğuk suda ıslatın, süzüp tepsiye 1 cm kalınlıkta yayın ve nemli bir bezle örtün. Günde iki kez üzerine su serpip karıştırın; filizler 2–3 cm olunca kullanıma hazırdır.
Filizli buğdayı üç parti hâlinde robotta 1'er litre suyla 2'şer dakika çekin ve tülbentten sıkarak süzün. Posayı iki kez daha 1'er litre suyla çekip süzün; bulanık, açık yeşil ve çimen kokulu yaklaşık 2,8 litre filiz sütü elde edilmeli. Posa atılır.
Unu geniş bir kaba alın ve filiz sütünün 1 litresini yavaş yavaş ekleyerek çırpın; topaksız, akışkan bir hamur olmalı.
En kalın dipli tencerenizde yağı orta ateşte 5 dakika ısıtın; tahta kaşığın ucu yağa değince çevresinde küçük kabarcıklar çıkmalı. Un hamurunu, yağ sıçramasın diye kepçe kepçe ve durmadan karıştırarak ekleyin, ardından kalan filiz sütünü dökün.
Kaynayınca ateşi en kısığa indirin ve 7,5 saat pişirin; ilk saatten sonra her 10–15 dakikada bir tahta kaşıkla dibi ve kenarları kazıyarak karıştırın. Sümelek önce süt beyazı ve akışkandır; üçüncü saatten sonra bej, altıncı saatten sonra koyu kahverengi olur ve kaşıktan şerit hâlinde ağır ağır düşer. Tadına bakın: şeker eklenmediği hâlde belirgin, maltlı bir tatlılık hissedilmelidir.
Dinlenen sümeleği küçük kâselere paylaştırın. Ilık ya da oda sıcaklığında, yanında ekmekle servis edin.
Buğdayı üç gün önceden ıslatıp nemli bezin altında filizlendirin; filiz 2–3 cm olmadan tatlılığı verecek enzim yeterince gelişmez. Pişen sümeleği kapağı kapalı 1 saat dinlendirin, yüzeyi bu sırada koyulaşıp kabarcıklanır.
Buğdayı filizlendirmek dört gün sürdü, günde iki kez yıkamak gerekiyor. Yıkamayı bir gün aksattığımda kokmaya başladı, atmak zorunda kaldım. İkinci deneme sabırla oldu ve filiz sütü gerçekten tatlı çıktı, hiç şeker girmedi.
Bu tarifi beğenenlerin denediği, aynı sofraya yakışan tarifler.
Önerin, şikayetin veya sorun — hepsine kulak veriyoruz.
Yazdıkların kaydedildi. Ekibimiz okuyacak; bir e-posta adresi bıraktıysan gerektiğinde oradan döneriz.