Kara Lahana
Brassica oleracea var. sabellicaKoyu yeşil, kıvrık yapraklı ve gürbüz dokulu bir turpgil. Karadeniz mutfağının kara lahana çorbası ve sarmasıyla özdeşleşmiş, kale ile akraba bir sebzedir.
Kara Lahana Nedir?
Kara lahana (Brassica oleracea var. sabellica), baş bağlamayan, koyu yeşil ve kıvrık yapraklı bir turpgildir; uluslararası mutfakta bilinen kale ile aynı gruptan, yakın akraba bir çeşittir. Karadeniz bölgesinde soğuk iklime dayanıklılığıyla yüzyıllardır yetiştirilir.
Yaprakları kalın ve gürbüz dokuludur; hafif acımsı ve toprağımsı bir tada sahiptir. İlk donlardan sonra hasat edilen yapraklar, nişastanın şekere dönüşmesiyle daha tatlı olur.
Kara Lahananın Besin Değerleri
Kara lahana besin yoğunluğu çok yüksek bir yapraklı sebzedir; 100 gramı yaklaşık 49 kcal enerji, 4,3 g protein ve 3,6 g lif içerir. Özellikle K vitamini, C vitamini ve kalsiyum bakımından zengindir.
Kara Lahananın Faydaları Nelerdir?
Yüksek vitamin, mineral ve lif içeriğiyle kara lahana, dengeli beslenmenin parçası olarak öne çıkan yapraklı sebzelerdendir. Koyu yeşil yapraklı sebzelerdeki bitkisel bileşikler üzerine sürdürülen çalışmalar vardır; bu bulgular genel bir sağlık önerisine dönüşmüş değildir.
Bu bilgiler geneldir; kara lahana bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Kan sulandırıcı kullananların yüksek K vitamini içeriği nedeniyle tüketimlerini uzmanına danışması önerilir.
Kara Lahana Nasıl Seçilir?
Taze kara lahana koyu yeşil, gürbüz ve yaprakları dik duran olandır; sararmış, solmuş yaprak bayatlama işaretidir.
- Yapraklar koyu yeşil ve canlı olmalı; sarı-kahverengi lekeler yaşlanmayı gösterir.
- Yaprak eli sıkıca doldurmalı, cılız ve seyrek demetlerden kaçının.
- Orta damar çok kalınlaşmamış olmalı; aşırı kalın damar sertlik işaretidir.
Kara Lahana Nasıl Saklanır?
Kara lahana buzdolabının sebzeliğinde, yıkanmadan delikli bir poşette 5–7 gün tazeliğini korur. Yıkama pişirmeden hemen önce yapılmalıdır. Yapraklar ayıklanıp doğrandıktan sonra kısa süre haşlanarak (blanch) dondurulabilir.
Mutfakta Kara Lahana Kullanımı
Kara lahana çorbada, sarmada, sotede ya da pilav içinde pişirilir. Orta damarı sert olduğundan doğramadan önce ayrılması, dokunun daha eşit yumuşamasını sağlar.
Kara Lahana Çorbası Nasıl Yapılır?
İnce doğranmış kara lahana; mısır unu, tereyağı ve isteğe göre kuru fasulye veya mısırla birlikte kısık ateşte yaprakları yumuşayana dek 25–30 dakika pişirilir.
Kara Lahana Sarması Nasıl Yapılır?
Orta damarı ayrılmış yapraklar kısa süre haşlanıp yumuşatılır; pirinçli iç harcı sarılıp tencerede kendi suyunda pişirilir.
Kara Lahana Hangi Tariflerle Kullanılır?
Kara lahana çorbası, kara lahana sarması, mısır unlu kara lahana ve zeytinyağlı kara lahana en sevilen Karadeniz tarifleridir. İnce doğranmış yapraklar pilav ve makarnalara da katılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kara lahana neye iyi gelir?
Kara lahana; K vitamini, C vitamini, kalsiyum ve lif açısından zengindir ve dengeli beslenmenin parçası olarak öne çıkan bir yapraklı sebzedir. Bir besindir; herhangi bir hastalığı iyileştirme iddiası taşımaz.
Kara lahana ile kale aynı sebze midir?
Aynı tür grubundan yakın akraba çeşitlerdir; ikisi de baş bağlamayan, kıvrık yapraklı turpgillerdir. Kara lahana Karadeniz’e özgü bir yerel çeşit olarak yetiştirilir, kale ise genellikle kıvırcık yapraklı uluslararası çeşitleri kapsar.
Kara lahana çiğ yenir mi?
Sert ve lifli dokusu nedeniyle çiğ tüketimi zordur; ince doğranıp limonla ovularak yumuşatıldıktan sonra salatalarda değerlendirilebilir, ancak genellikle pişirilerek tüketilir.
Kara lahana neden acı olur?
Acılık, turpgillere özgü doğal bileşiklerden kaynaklanır ve don öncesi hasat edilen yapraklarda daha belirgindir. İlk donlardan sonra toplanan yapraklar genellikle daha tatlıdır.
Kara lahananın sapı kullanılır mı?
Orta damar genellikle sert olduğundan ayıklanıp atılır; ancak ince doğranıp uzun süre pişirilirse çorbalarda değerlendirilebilir.