Sarımsak

Sarımsak Nedir?

Sarımsak (Allium sativum), zambakgiller familyasından, diş diş ayrılan bir baş halinde yetişen keskin kokulu bir sebzedir. Soğan ve pırasa ile akraba olan bitkinin hem taze hem kuru hali mutfakta kullanılır; kuru sarımsak daha yoğun ve keskin bir tada sahiptir.

Karakteristik kokusu, dişler ezildiğinde veya kesildiğinde açığa çıkan allisin bileşiğinden kaynaklanır. Bu yüzden sarımsağın ince doğranması, ezilmesi ya da rendelenmesi, kullanılan yönteme göre farklı yoğunlukta aroma verir.

Sarımsağın Besin Değerleri

Sarımsak, su oranı düşük olduğu için diğer sebzelere göre kalori bakımından yoğundur; 100 gramı 149 kcal enerji ve 6,4 g protein içerir. En dikkat çeken bileşeni, kesildiğinde ya da ezildiğinde oluşan allisindir; ayrıca C vitamini ve manganez bakımından da zengindir.

Sarımsağın Faydaları Nelerdir?

Sarımsak, geleneksel olarak yüzyıllardır mutfak ve halk hekimliğinde kullanılan bir bitkidir. İçerdiği allisin ve kükürtlü bileşikler üzerine sürmekte olan bilimsel çalışmalar vardır; bu araştırmalar henüz kesin bir sağlık önerisine dönüşmemiştir.

Bu bilgiler geneldir; sarımsak bir besindir, tıbbi tedavi yerine geçmez. Kan sulandırıcı ilaç kullananların yüksek miktarda sarımsak tüketimini uzmanına danışması önerilir.

Sarımsak Nasıl Seçilir?

Taze sarımsak başı elde sıkıca kapalı ve ağır hissettirir; dişler arasında boşluk olmamalıdır.

• Kabuk kuru, pürüzsüz ve gerilmiş görünmeli; buruşuk kabuk kuruma işaretidir.
• Baş sıkı olmalı; dişler arasında boşluk veya yumuşama tazeliğin gittiğini gösterir.
• Yeşil filiz çıkarmamış olanlar tercih edilmeli; filizlenmiş diş acımsı bir tat verebilir.

Sarımsak Nasıl Saklanır?

Sarımsak, serin, kuru ve havadar bir yerde, ışıktan uzak 2-3 ay saklanabilir. Buzdolabında saklamak nemi artırarak küflenmeyi hızlandırdığından önerilmez. Soyulmuş dişler zeytinyağında bekletilecekse buzdolabında birkaç gün içinde tüketilmelidir; oda sıcaklığında bekletilen yağlı sarımsak güvenlik riski taşır.

Mutfakta Sarımsak Kullanımı

Sarımsak çiğ ezilerek soslara, yoğurtlara ve salata soslarına eklenir; kavrularak ise yemeklerin tabanına derinlik katar. Az pişirilen sarımsak yakıcı bir tat bırakabileceğinden, kısık ateşte kısa süre kavurmak tercih edilir.

Sarımsak Nasıl Kolayca Soyulur?

Bıçağın yassı tarafıyla dişe hafifçe bastırmak kabuğun gevşemesini sağlar ve kolayca ayrılmasına yardımcı olur. Tüm başı iki kap arasında birkaç saniye çalkalamak da dişleri kabuğundan hızlıca ayırabilir.

Sarımsaklı Yoğurt Nasıl Yapılır?

Süzme yoğurt, ezilmiş bir-iki diş sarımsak, tuz ve isteğe göre zeytinyağıyla karıştırılır. Kısa süre dinlendirilirse aroma yoğurda daha iyi nüfuz eder; zeytinyağlılara ve kızartmalara eşlik eder.

Sarımsak Hangi Tariflerle Kullanılır?

Sarımsaklı yoğurt, zeytinyağlı sebze yemekleri, soslar, çorbalar ve neredeyse tüm et yemekleri sarımsakla tatlandırılır. Kızarmış ekmeğe sürülen sarımsaklı tereyağı da klasik bir kullanım şeklidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sarımsak kokusundan nasıl kurtulur?

Elleri paslanmaz çelik bir yüzeyde ovmak ya da limon suyuyla yıkamak elde kalan kokuyu azaltır. Ağızdaki kokuyu hafifletmek için maydanoz çiğnemek veya elma, süt tüketmek geleneksel olarak önerilir.

Çiğ mi pişmiş mi daha faydalıdır?

Çiğ sarımsak daha keskin bir aroma ve daha yoğun allisin içeriği taşır; pişirme bu bileşiği bir miktar azaltır ama tadını yumuşatıp sindirimi kolaylaştırır. Her iki kullanım da mutfakta yaygındır.

Filizlenen sarımsak yenir mi?

Hafif filizlenmiş sarımsak genellikle yenebilir; ortadaki yeşil filiz çıkarılırsa acımsı tat azalır. Diş yumuşamış veya küflenmişse kullanılmamalıdır.

Günde kaç diş sarımsak tüketilebilir?

Kesin bir günlük miktar önerisi yoktur; sarımsak genellikle yemeklere eklenen bir baharat/sebze olarak ölçülü miktarlarda tüketilir. Sindirim hassasiyeti olanların aşırıya kaçmaması önerilir.

Sarımsak dondurulabilir mi?

Evet, soyulmuş dişler ya da ezilmiş sarımsak buzluk kaplarında dondurularak birkaç ay saklanabilir. Dondurma dokusunu biraz yumuşatsa da aromasını büyük ölçüde korur.