Gıda Güvenliği ve Hijyen Kuralları

15 dk Başlangıç Şef Aylin Demir

Ellerini ve Yüzeyleri Doğru Temizle

Mutfakta yapacağın her şey temiz ellerle başlar. Sabunlu suyla en az 20 saniye boyunca ellerini, bileklerini ve tırnak aralarını ov; bu süre sabunun bakterileri gerçekten parçalaması için gereken en az süredir. Yıkamadan önce ve sonra, özellikle çiğ ürüne dokunduktan hemen sonra bu adımı atlama.

Çalışma tezgahını her kullanımdan önce ve sonra deterjanlı suyla sil. Yüzeyde görünür kir olmasa bile bakteri kalabilir; görünüşe değil alışkanlığa güven.

Pratik İpucu

Çamaşır suyunu asla deterjanla karıştırma; iki kimyasalın tepkimesi zehirli klor gazı açığa çıkarır. İkisini ayrı ayrı ve arada durulayarak kullan.

Çapraz Bulaşmayı Önle

Çiğ tavuk, et ve yumurta üzerinde bulunan bakteriler, aynı tahta veya bıçakla temas eden başka bir gıdaya kolayca geçer; buna çapraz bulaşma denir. Çiğ ürün için ayrı bir kesme tahtası kullanmak, en basit ve en etkili önlemdir.

Çiğ tavuğu lavaboda yıkamak seni güvende hissettirebilir ama tam tersini yapar: sıçrayan su bakteriyi tezgaha, bulaşıklara ve etrafındaki her yüzeye taşır. Güvenlik yıkamaktan değil, doğru pişirme sıcaklığından gelir.

Görünüşte temiz bir tahta, çiğ etle temas etmişse hâlâ bakteri taşıyor olabilir. Temizlik gözle değil, alışkanlıkla ölçülür.

Çiğ Ürünle Güvenli Çalış

Çiğ tavuk, kıyma ve yumurta karışımları güvenli iç sıcaklığa ulaşana kadar bakteri barındırabilir: tavuk 74 °C, kıyma 71 °C, bütün et parçaları 63 °C + 3 dakika dinlenme, balık 63 °C, yumurtalı karışımlar 71 °C. Bu sayıları göz kararına bırakma; bir mutfak termometresi en güvenilir kontrol aracındır.

Çiğ ürünü buzdolabında en alt rafta, diğer gıdaların altında tut; böylece olası bir sızıntı hazır yenen gıdaların üzerine damlamaz.

Bıçak ve Ocak Güvenliğinin Temelleri

Bıçağı taşırken ucu aşağı, kenarı vücudundan uzağa bakacak şekilde tut. Kullanmadığın bıçağı bulaşık suyunun içine atma; suyun altında görünmeyen bıçak, elini uzatan kişi için ciddi bir kesik riskidir.

Ocakta tencere ve tava saplarını her zaman içeri, ocağın dışına taşmayacak şekilde çevir. Dışarı taşan sap, yanından geçerken kolunla çarpıp kabı devirmene yol açar.

Mutfakta Yangın Anında Ne Yapmalısın

Yağ yangınına asla su dökme: su aniden buhara dönüşüp yanan yağı her yöne püskürtür ve yangını büyütür. Bunun yerine ocağı kapat, tavayı bir kapak veya nemli büyük bir bezle ört; oksijeni kesmek alevi birkaç saniyede söndürür.

Kapağı kapattıktan sonra tavayı hareket ettirme ve en az birkaç dakika açma; içeride biriken ısı yeniden alevlenmeye neden olabilir. Alevi kontrol edemiyorsan hemen mutfağı terk et ve 112'yi ara.

Teknik

Adım Adım Teknik

Ellerini Yıka

1 dk

Sabunlu suyla en az 20 saniye boyunca ellerini, bileklerini ve tırnak aralarını ov, ardından temiz bir havluyla kurula.

Doğru sonuç: Sabun köpüğü ellerinin tamamını, bilek dahil kaplıyor.

Sık hata: Sadece parmak uçlarını ıslatıp geçmek mikrobu üzerinde bırakır.

Islak elle bıçak veya elektrik prizi tutma.

Çalışma Tezgahını Temizle

2 dk

Tezgahı ve kullanacağın araçları deterjanlı sıcak suyla sil, ardından temiz bir bezle kurula.

Doğru sonuç: Tezgahta yağ lekesi, kırıntı ya da nem kalmıyor.

Sık hata: Aynı bezle önce çiğ eti sonra sebzeyi silmek çapraz bulaşma taşır.

Çamaşır suyunu ve deterjanı asla karıştırma; zehirli gaz açığa çıkar.

Çiğ ve Pişmiş Ürünleri Ayır

1 dk

Çiğ et, tavuk ve balık için ayrı bir kesme tahtası kullan; bu tahtayı diğer malzemelerle hiç temas ettirme.

Doğru sonuç: Çiğ et için ayrılmış tahta, diğer malzemelerle temas etmiyor.

Sık hata: Aynı tahtada önce tavuk sonra salatalık doğramak bakteriyi salataya taşır.

Çiğ tavuğu lavaboda yıkama; sıçrayan su bakteriyi etrafa yayar.

Bıçağı Güvenli Taşı ve Sakla

1 dk

Bıçağı ucu aşağı bakacak, kenarı vücudundan uzak duracak şekilde taşı; kullanım sonrası bloka veya kılıfa yerleştir.

Doğru sonuç: Bıçağı ucu aşağı, kenarı vücuduna dönük şekilde taşıyorsun.

Sık hata: Bıçağı bulaşık suyunun içinde bırakmak görünmez kesik riski yaratır.

Düşen bıçağı havada yakalamaya çalışma, düşmesine izin ver.

Ocağı Kontrollü Kullan

1 dk

Tencere ve tava saplarını ocağın dışına taşmayacak şekilde içeri çevir, ocak başında bol kollu kıyafetle çalışma.

Doğru sonuç: Tencere sapları ocağın dışına taşmıyor.

Sık hata: Sapları dışarı çevirmek çarpıp devirme riski taşır.

Ocak başında bol kollu kıyafetle çalışma; kumaş aleve kolayca yaklaşır.

Yangın Anında Doğru Tepki Ver

1 dk

Yağ yangınında ocağı kapat, tavayı kapak veya nemli büyük bir bezle ört; kapağı en az birkaç dakika açma.

Doğru sonuç: Alev kapak veya nemli bezle kesiliyor, yeniden alevlenmiyor.

Sık hata: Yağ yangınına su dökmek buhar patlamasına yol açıp alevi büyütür.

Kontrol edemediğin yangında hemen mutfağı terk et ve 112'yi ara.

Kontrol

Doğru Sonuç Nasıl Görünür?

Güvenli İç SıcaklıkBuzdolabı iç sıcaklığı 4 °C veya altında, dondurucu -18 °C veya altında olmalıdır.

Renk

Çiğ et ve tavukta gri-yeşil leke yoktur, temiz kırmızı/pembe renk görünür; renk değişimi bozulma sinyalidir.

Doku

Temizlenmiş tezgah ve tahta elle dokunulduğunda kaygan veya yapışkan hissettirmez.

Kıvam

Bulaşık suyundaki deterjan köpüğü sulanıp dağılmadan durur; bu suyun hâlâ etkili temizlediğini gösterir.

Ses

Bıçak kesme tahtasına değdiğinde sabit ve düzenli bir ses çıkarır; tahta kaymıyorsa yerine iyi oturmuş demektir.

Koku

Temizlenmiş yüzeylerde deterjan dışında keskin veya ekşi bir koku kalmaz; ekşi koku bakteri üremesinin işaretidir.

Dikkat

Sık Yapılan Hatalar

Aynı kesme tahtasını çiğ tavuk ve sebze için kullanmak

Neden olur: Tavuktaki bakteriler (ör. Salmonella) sebzeye geçer; sebze pişirilmeden yenirse hastalığa yol açar

Nasıl önlenir: Çiğ et için ayrı, tercihen farklı renkte bir tahta kullan

Nasıl düzeltilir: Karışıklık olduysa tahtayı sıcak sabunlu suyla iyice yıka, mümkünse dezenfekte et

Çiğ tavuğu lavaboda yıkamak

Neden olur: Sıçrayan su bakterileri tezgaha, bulaşıklara ve diğer yüzeylere taşır

Nasıl önlenir: Yıkama yerine doğru pişirme sıcaklığına (74 °C) güven

Nasıl düzeltilir: Sıçrama alanını hemen deterjanla sil ve dezenfekte et

Yağ yangınına su dökmek

Neden olur: Su aniden buhara dönüşüp yanan yağı püskürtür, yangın büyür

Nasıl önlenir: Ocağın yanında her zaman bir kapak veya nemli bez bulundur

Nasıl düzeltilir: Ocağı kapat, tavayı kapakla ört, alevin kendi kendine sönmesini bekle

Bulaşık bezini gün boyu değiştirmeden kullanmak

Neden olur: Nemli bez birkaç saat içinde bakteri üretmeye başlar, temizlerken kirletir

Nasıl önlenir: Bezi her kullanımdan sonra sık, günde en az bir kez değiştir veya kaynat

Nasıl düzeltilir: Kirli bezi hemen değiştir, yüzeyi temiz bir bezle tekrar sil

Pratik

Uygulama Görevi

Mutfağını Güvenlik Turundan Geçir

Kendi mutfağında el yıkama alışkanlığını, tahta/bıçak ayrımını, buzdolabı sıcaklığını ve bir yangın anında ilk yapacağını gözden geçir.

10 dk
  • Mutfak termometresi (buzdolabı ölçümü için)
  • Deterjan ve temiz bez
  • Renkli veya ayrı kesme tahtaları (varsa)

Dersi Tamamla işaretini kullanmak ve ilerlemeni kaydetmek için giriş yap.

Değerlendirmeler

Yorumlar (0)

Bu derse henüz yorum yapılmamış — ilk yorumu sen yaz.
Görüş Bildir
Dada Route